Thứ Hai, 04/08/2008 - 10:30 AM

Cắt Amidan dẫn đến...tử vong, vì sao?

Tiến hành nội soi xác định Amidan có bị viêm hay không.

Viêm amidan là loại bệnh lý rất phổ biến tại Việt Nam, những tưởng chỉ với hơn 10 phút phẫu thuật đơn giản sẽ loại bỏ được khối viêm nhiễm này. Tuy nhiên, liên tiếp trong tháng 7 vừa qua, hai trường hợp bị biến chứng do cắt amidan (một tử vong, một hôn mê sâu có thể dẫn đến đời sống thực vật) đã khiến nhiều người lo ngại.

Để có câu trả lời thỏa đáng cho vấn đề này, PV Chuyên đề ANTG đã có cuộc trao đổi với bác sĩ Hoàng Ngọc Đức – Trưởng khoa Tai – Mũi - Họng và bác sĩ Nguyễn Đình Tiến – Trưởng khoa Gây mê - Hồi sức đang công tác tại Bệnh viện Hoàn Mỹ.

Bệnh nhân Thu H, 16 tuổi (ngụ phường An Phú, quận 2, TP HCM) sau khi vừa cắt xong amidan tại Bệnh viện quận 2 thì bất ngờ ngất xỉu khi nhân viên bệnh viện đang dìu em từ giường mổ sang băng ca. Ngay lập tức, bệnh nhân được đặt ống nội khí quản, hút đàm dịch và hỗ trợ thở bằng máy. Tuy nhiên, trái với dự đoán ban đầu của các bác sĩ là bệnh nhân chỉ bị sốc thuốc mà Thu H có triệu chứng hôn mê sâu, nhiều tuần liền em không tỉnh dậy, mọi sinh hoạt cá nhân đều không thể kiểm soát... Thu H cắt amidan bằng phương pháp gây tê.

Tiếp đến, ngày 22/7, anh Nguyễn Đức Thuận (28 tuổi, trú tại thôn 7, xã Đắk La, huyện Đắk Hà, tỉnh Kon Tum) đến Bệnh viện Đa khoa Kon Tum để cắt amidan trong tình trạng sức khỏe bình thường. Anh được các bác sĩ tại bệnh viện này tiến hành mổ cắt amidan bằng phương pháp gây mê nội khi quản. Tuy nhiên, đến trưa ngày 23/7, khi vừa được phẫu thuật xong thì anh Thuận có biểu hiện suy hô hấp, tím tái, mạch không bắt được...  Và mặc dù đã được các bác sĩ tận tình cứu chữa, nhưng rạng sáng ngày 26/7 anh đã tử vong. Sang ngày hôm sau, khi mổ khám nghiệm tử thi kết quả cho thấy anh bị tử vong là do phù phổi cấp sau gây mê.

Trả lời câu hỏi về  hai trường hợp cắt amidan bị biến chứng trên, bác sĩ Nguyễn Đình Tiến cho biết có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tử vong hoặc biến chứng sau khi cắt amidan. Nhưng tựu trung lại thì nguyên nhân cơ bản nhất vẫn là việc thiếu sót trong khâu giám sát bệnh nhân khi phẫu thuật xong.

Thông thường, trước khi chuẩn bị phẫu thuật cắt amidan, bệnh nhân đều được kiểm tra về tình trạng sức khỏe, bệnh sử... Sau đó, bác sĩ mới tiến hành gây mê và mổ. Vì khi mổ amidan, bắt buộc các bác sĩ giải phẫu phải đặt ống nội khí quản để trợ thở cho bệnh nhân. Để có thể đặt được ống nội khí quản, bác sĩ phải tiêm thêm thuốc giãn cơ vào cơ thể bệnh nhân. Như vậy, bệnh nhân nhận tổng cộng hai loại thuốc khi cắt mổ amidan là thuốc gây mê và thuốc giãn cơ. Sau khi phẫu thuật, bệnh nhân được chuyển sang phòng hậu phẫu để theo dõi. Đây chính là thời điểm rất quan trọng khi cắt mổ amidan.

Khi bệnh nhân được chuyển sang phòng hậu phẫu, các kỹ thuật viên tại phòng này có thể do chủ quan nên đã rút ống nội khí quản sớm hơn so với sự hồi phục lẫn phản xạ của bệnh nhân. Sau khi rút ống nội khí quản, trong một thời gian ngắn bệnh nhân vẫn có thể tự thở do lượng ôxy trợ thở trong lúc phẫu thuật vẫn còn sót lại. Tuy nhiên, sau khi cạn lượng ôxy này, bệnh nhân sẽ rơi vào trạng thái hôn mê sâu và nếu không được phát hiện kịp thời sẽ dẫn đến biến chứng nguy hiểm.

Bên cạnh đó, cũng có trường hợp bệnh nhân bị chảy máu vết mổ nhưng chưa kịp lấy lại phản xạ tự nhiên sau mổ, nên máu sẽ chảy ngược vào phổi làm suy hô hấp dẫn đến tử vong... Theo bác sĩ Nguyễn Đình Tiến thì khi cắt mổ amidan, điều quan trọng nhất là phải có sự giám sát kỹ của kỹ thuật viên phòng hậu phẫu. Điều đặc biệt cần thiết nhất là phải canh đúng thời điểm để rút ống nội khí quản.

Đồng tình với nhận định của bác sĩ Nguyễn Đình Tiến, bác sĩ Hoàng Ngọc Đức bổ sung thêm nguyên nhân chảy máu nơi vết mổ sau hậu phẫu là rất thấp, chiếm khoảng trên 1%. Hiện tại, cắt mổ amidan được Bộ Y tế xếp vào dạng phẫu thuật loại 3. Trước đây, các bệnh viện chủ yếu dùng phương pháp gây tê khi cắt bỏ khối amidan. Nhưng, phương pháp này tồn đọng nhiều yếu điểm như dễ gây sốc cho bệnh nhân, cắt sót amidan... Đặc biệt là cơ thể người bệnh rất dễ mắc phải chuyện dị ứng với thuốc gây tê. Trường hợp của em Thu H bị hôn mê sâu nhiều tuần lễ vừa xảy ra tại Bệnh viện quận 2 rất có thể là do dị ứng với thuốc gây tê.

Bác sĩ Nguyễn Đình Tiến nói biện pháp tốt nhất để ngăn ngừa các tình trạng sai sót dẫn đến hậu quả đau lòng sau khi cắt mổ amidan là phải dùng thuốc loại trừ thuốc giãn cơ lẫn thuốc gây mê sau khi thực hiện xong ca mổ. Hiện, nhiều quốc gia trên thế giới đã áp dụng thủ thuật này sau khi hậu phẫu. Bác sĩ Hoàng Ngọc Đức đưa ra lời khuyên dành cho các bệnh nhân viêm nhiễm amidan, chỉ nên chỉ định cắt bỏ amidan nếu bị viêm quá 4 lần trong 1 năm, mỗi lần viêm kéo dài hơn 1 tuần, có các biến chứng gần như: viêm tai giữa, viêm mũi họng, phế quản hoặc biến chứng xa viêm cầu thận, viêm màng ngoài tim, viêm khớp... Đối với bệnh nhân còn nhỏ tuổi, chỉ nên phẫu thuật cắt bỏ amidan khi đã trên 7 tuổi và amidan đã quá to làm cản trở đường hô hấp gây khó thở trong lúc ngủ.

Hiện có nhiều kỹ thuật cắt amidan, nhưng được giới chuyên môn thế giới đánh giá cao nhất hiện nay là kỹ thuật Coblator. Đây là phương pháp sử dụng sóng radio cao tần điều trị cắt amidan bằng máy coblator. Với sóng radio cao tần và đầu dò đa chức năng, thiết bị này giúp thực hiện nhanh thủ thuật và hạn chế tối đa thương tổn cũng như nguy cơ biến chứng cho người bệnh.

Trong thiết bị trên, đầu dò sẽ vừa giúp cắt amiđan bằng nhiệt vừa tưới nước, hút dịch cùng với mảnh vụn và đốt các điểm chảy máu. Sóng radio cao tần phát ra nhiệt độ tại chỗ thấp nên không gây bỏng cho các tổ chức xung quanh. Đồng thời, sóng còn giúp cầm máu trong phẫu thuật rất tốt vì dòng điện radio cao tần làm tắc các mạch máu. Vì vậy, phương pháp mới cũng ít gây đau và chảy máu, tránh phù nề, vết thương sau mổ amidan lành nhanh. Bệnh nhân có thể về nhà trong ngày và sinh hoạt bình thường, có thể nói chuyện, ăn uống được ngay. Tuy nhiên, Giáo sư Nguyễn Văn Đức trong buổi Hội thảo “Cắt amidan ngày nay” tỏ ra rất lo lắng đối với việc các bác sĩ cho bệnh nhân cắt amidan về nhà ngay trong ngày.

Rõ ràng, phẫu thuật cắt bỏ amidan không đơn giản như trong suy nghĩ của nhiều người. Ở tất cả các nền y học hiện đại trên thế giới, việc phẫu thuật cắt bỏ amidan cũng không hề an toàn tuyệt đối 100%. Tỉ lệ xảy ra biến chứng hoặc tử vong do cắt bỏ amidan hiện nay trên thế giới có tỉ lệ là 1/1.000 đến 1/10.000.

Amidan là tổ chức lympho, có cấu trúc nhiều hốc nằm ở hai bên vùng họng. Đây là tổ chức bảo vệ cơ thể có nhiệm vụ bắt giữ và tiêu diệt vi trùng, siêu vi ngăn ngừa chúng xâm nhập vào cơ thể.

Do nằm ở vị trí cửa ngõ đường tiêu hóa và hô hấp nên amidan thường bị viêm nhiễm biểu hiện qua những triệu chứng như: người bệnh thấy đau họng - cảm giác nuốt vướng hoặc khó nuốt, sốt nhẹ, uể oải, nhức mỏi toàn thân, hơi thở hôi, nhức đầu, một số trường hợp có cảm giác căng ở vùng dưới cằm do viêm hạch dưới hàm và gây đau. Nếu bị viêm tấy hoặc áp-xe amidan, bệnh nhân sẽ sốt cao, há miệng hạn chế, nói không rõ hoặc có thể khạc ra bã đậu nếu viêm amidan hốc mủ.

Nếu tình trạng viêm amidan tái đi tái lại nhiều lần thì đã trở nên mãn tính, amidan không còn chức năng bảo vệ và có thể gây ra một số biến chứng như thấp tim, thấp khớp, viêm cầu thận, ngưng thở khi ngủ, viêm xoang, viêm tai giữa mãn tính

Kinh Hữu
Phụ trách biên tập: Trần Thị An Bình - Nguyễn Trang Dũng - Trần Anh Tú
© 2004. Báo Công An Nhân Dân, Chuyên đề An Ninh Thế giới và Văn nghệ Công An. All rights reserved.
® Liên hệ với Tòa soạn khi phát hành lại thông tin từ Website này. Ghi rõ nguồn "CAND.com.vn"