Chào bạn!      
Trang nhất > An Ninh Thế Giới > Kinh tế - Văn hoá - Khoa học
Cẩn trọng khi dùng “thực phẩm chức năng”
11:35, 04/05/2011

Tổn thương dạng bỏng do hội chứng Lyell.

Theo một thống kê chưa đầy đủ, ở Việt Nam hiện có trên 1.500 loại thực phẩm chức năng do các cơ sở trong nước lẫn nước ngoài sản xuất, đang được bày bán - chủ yếu là tại các tiệm thuốc tây, các thẩm mỹ viện. Rất nhiều loại trong số này, được nhà sản xuất hoặc nhập khẩu quảng cáo như thần dược, có thể chữa lành bá bệnh, từ thấp khớp, ung thư đển tiểu đường…

Do tin vào quảng cáo, thậm chí tin vào bác sĩ khám bệnh, kê toa nên lắm khi, người tiêu dùng… lãnh đủ!

Từ khám bệnh, kê toa…

Chiều ngày 10/4, anh Nguyễn Ngọc Long, nhà ở quận 5, TP HCM đến phòng mạch tư của một bác sĩ. Anh kể: "Gần đây, thỉnh thoảng tôi lại bị ngứa - chủ yếu là ở hai cánh tay, ngực, bụng, đã uống thuốc chống dị ứng nhưng không bớt".

Trong quá trình thăm khám, ông bác sĩ viết giấy cho anh đi xét nghiệm máu. Kết quả, men gan tăng cao - chủ yếu là do thường xuyên bia rượu chứ không phải do virus viêm gan. Tiếp theo, ông kê toa thuốc, gồm 60 viên Fortec, 2 lọ VG5 và 1 hộp Hepatic Forte 150 viên. Anh kể tiếp: "Hai loại đầu, giá tổng cộng chưa đến 250 nghìn nhưng loại thứ ba - là Hepatic Forte, tôi phải trả 1.950.000 đồng. Đem về, nhờ đứa con hỏi người quen của nó là dược sĩ thì mới biết Hepatic Forte là thực phẩm chức năng, chứ không phải là thuốc chữa bệnh".

Trên đây chỉ là một trong hàng trăm, hàng nghìn toa thuốc có "thực phẩm chức năng" mà chúng tôi ghi nhận được. Và mặc dù theo quy định của Bộ Y tế, thì khi khám bệnh, bác sĩ không được phép ghi các loại "thực phẩm chức năng" trong toa thuốc nhưng xem ra, quy định chỉ là để… quy định bởi lẽ không chỉ phòng mạch tư của một số bác sĩ, mà ngay cả trong một số bệnh viện, thực phẩm chức năng vẫn được kê toa ào ào!

Thân nhân của một người bệnh xin được giấu tên vì sợ bị phân biệt đối xử, kể: "Ba tôi bị u gan. Sau khi hóa trị, bác sĩ A gọi má tôi lên phòng, rồi đưa cho má tôi hai đơn thuốc. Tờ thứ nhất bác sĩ A viết tay, chỉ vỏn vẹn có một loại là Lentin Plus. Phía sau đơn thuốc, bác sĩ A còn cẩn thận ghi rõ nơi bán: "NT (nhà thuốc) Vĩnh Thịnh, đối diện cổng BV…". Riêng tờ thứ hai thì được đánh máy, có số, có chữ ký của bác sĩ trưởng khoa…

Vẫn theo lời kể của thân nhân người bệnh,  khi nhận đơn thuốc, họ đã đi quanh một số tiệm thuốc gần bệnh viện để hỏi, nhưng chẳng đâu có. Cuối cùng, lúc vào nhà thuốc Vĩnh Thịnh, họ phải trả 2.625.000 đồng cho hộp Lentin Plus. Thân nhân này, kể tiếp: "Trong lúc trả tiền thuốc, tôi thấy nhân viên nhà thuốc ghi rất cẩn thận họ tên ba tôi và tên bác sĩ A vào sổ". Tới hồi đọc những chi tiết in trên hộp thuốc, họ  mới biết nó là thực phẩm chức năng, nhập từ Nhật Bản, và hoàn toàn không phải là thuốc chữa u gan!

Vậy thì lý do gì mà một số bác sĩ lại sốt sắng kê đơn cho người bệnh các loại thực phẩm chức năng mặc dù biết rất rõ, rằng những loại "thực phẩm" ấy hầu như không giúp ích gì cho việc điều trị - nhất là với các bệnh nan y. Câu trả lời chính là lợi nhuận. Lấy thí dụ một loại thực phẩm chức năng có tên  Immunomax -  cứ mỗi hộp được bán ra với giá 3.500.000 đồng, người "tư vấn sản phẩm" (mà phần lớn là bác sĩ) sẽ hưởng chiết khấu từ 15% đến 20% (nghĩa là từ 500.000 đến gần 800.000!). Hoặc như loại Femidan, được ký gửi ở các nhà thuốc và các thẩm mỹ viện, giá từ 1.500.000 đến 1.650.000 đồng/hộp, với mức chiết khấu là 50%. Như thế có nghĩa là cứ mỗi hộp Femidan bán ra, người "giới thiệu" kiếm được khoảng 750.000 đồng!

Đến quảng cáo… thần dược

Như chúng tôi đã nói, hiện có trên 1.500 loại thực phẩm chức năng do trong nước lẫn nước ngoài sản xuất, bày bán tại các tiệm thuốc tây, các thẩm mỹ viện, và người bệnh được "tư vấn" bởi nhân viên nhà thuốc, nhân viên thẩm mỹ viện hoặc bác sĩ, thì trên một số các phương tiện thông tin đại chúng hoặc trang web của các công ty sản xuất, nhập khẩu, thực phẩm chức năng cũng được quảng cáo tràn lan.

Đọc qua một bài giới thiệu về loại "thực phẩm chức năng" có tên Olimpiq Stem Xcell, ta sẽ thấy nó được chế tạo bởi "các loại hoa quả và bột thực vật đã sấy khô, gồm Zelatin, bột vỏ và hạt nho khô đỏ, hạt Cirok, hạt mâm xôi đen, hạt phúc bồn tử đã sấy khô, bột vỏ anh đào đen, bodza, mận, táo đã sấy khô, titan didoooxit, bột lá calan, bột lá mộc tặc đã sấy khô, bột hoa bodza, bột lá cây bạch hoa đã sấy khô". Ấy vậy mà công dụng của nó thì quả là siêu việt: Đó là "Tăng sinh tế bào gốc. Trong vòng 1 giờ 30 phút có thể tăng được 50% tế bào gốc trong cơ thể", rồi: "Có tác dụng kích thích tủy xương sản sinh ra các tế bào gốc".

Chưa hết, Olimpiq Stem Xcell còn có tác dụng trong các trường hợp (mà chúng tôi chỉ liệt kê những ý chính vì quá dài): "Bệnh tự miễn dịch, trẻ em bị thiếu máu não, thiếu ôxy bẩm sinh, Parkinson, đần độn, đột quị (chảy máu não, tụ não, tắc nghẽn mạch máu não), các bệnh về gan, bệnh tiểu đường, teo cơ bẩm sinh, tổn thương do bỏng, co thắt mạch chân, loét ngón chân…".

Đến đây, xin được nói về bệnh tiểu đường - là một trong những bệnh mà thực phẩm chức năng Olimpiq Stem Xcell có tác dụng! Y học chia tiểu đường thành 2 dạng (type). Đó là tiểu đường type 1 và tiểu đường type 2. Với tiểu đường type 1, tuyến tụy người bệnh  không sản xuất insulin - là chất nội tiết điều hòa sự di chuyển glucose vào tế bào. Ở người bình thường, insulin giúp đưa glucose từ máu vào các tế bào để cung cấp năng lượng. Không có insulin, glucose sẽ tăng cao trong máu. Theo thời gian, bệnh có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng về tim, mắt, thận, thần kinh, phổi…

Tiểu đường type 2 là bệnh không phụ thuộc vào insulin. Trường hợp này, cơ thể người bệnh đề kháng với tác dụng của insulin, hoặc cơ thể không sản xuất đủ insulin để duy trì glucose trong ngưỡng bình thường. Nếu không điều trị, tiểu  tháo đường type 2 sẽ gây ra những biến chứng như tiểu đường type 1. Cho đến nay, y học hiện đại vẫn chưa tìm ra phương cách điều trị thành công bệnh tiểu đường, mà chỉ có thể cân bằng và kiểm soát lượng đường huyết bằng các loại thuốc tiêm, thuốc uống.

Một loại thực phẩm chức năng khác còn "ngon lành" hơn nữa. Đó là Flavin7. Theo quảng cáo, nó được cấp phát miễn phí cho 100 bác sĩ và 800 bệnh nhân ở Hungary. Các bệnh nhân sau khi sử dụng đã cho kết quả như sau: "Bệnh nhân ung thư vú sau khi điều trị hóa chất tóc đã mọc trở lại sau 6 tuần và mọc dày lên. Bệnh nhân bị ung thư phổi: Khối u ban đầu là 6cm và sau 6 tháng đã giảm xuống còn 1,5cm. Sức khỏe đã khôi phục. Bệnh nhân u mắt 8 năm nếu không có Flavin7 đã không còn khả năng tồn tại. Bệnh nhân ung thư vòm họng sau 3 tháng đã đỡ và sau 15 tháng thì khỏi hẳn. Cơ thể đã hoàn toàn khỏe mạnh. Bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối, di căn: Kéo dài tuổi thọ, tăng sức đề kháng cơ thể và giảm đau hiệu quả", trong lúc công thức của loại "thần dược" này chỉ gồm "hỗn hợp dịch chiết xuất từ quả nho đỏ, mâm xôi đen, phúc bồn tử, anh đào đen, boza, lý chua đen, mận, cirok. Boza" - nghĩa là chẳng khác Olimpiq Stem Xcell là mấy!

Chưa hết, quý ông nào chẳng may bị "yếu" cái khoản kia, đã có GraviMax. Theo quảng cáo, nó được "chiết xuất từ 100% thảo dược thiên nhiên quý hiếm đến từ châu Mỹ, châu Phi, Trung Quốc, Ấn Độ …", và: "Có tác dụng ngay, đặc biệt hiệu quả hơn khi dùng lâu dài". Vẫn theo quảng cáo, "Gravimax tăng cường sức khỏe sinh dục cho nam giới, trị xuất tinh sớm, kéo dài thời gian quan hệ tình dục, làm to dương vật cực đại trong quá trình tác nghiệp…".

Một số loại thực phẩm chức năng.

Ở đây, chúng tôi không bàn đến việc những loại thực phẩm chức năng vừa nói, có thật sự đúng như lời giới thiệu hay không, mà vấn đề đặt ra là người bệnh khi đọc những dòng chữ ấy,  mấy ai nghĩ nó là thực phẩm chức năng - hay họ sẽ tin rằng đó là thuốc chữa bệnh? Trước đây, Công ty TNHH T.A. - chuyên sản xuất thực phẩm, thực phẩm chức năng - đã từng bị cơ quan chức năng kiểm tra và đã phát hiện nhiều sai phạm. Ngoài việc T.A. không xuất trình được quyết định thành lập xưởng sản xuất, nơi bảo quản thành phẩm không đảm bảo yêu cầu, T.A. còn quảng cáo công dụng của sản phẩm lên gấp nhiều lần so với công dụng thực đã được Cục Vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) chứng nhận mà cụ thể là "Viên rong biển".

Theo công bố của Cục VSATTP, Viên rong biển chỉ có tác dụng cung cấp vi chất dinh dưỡng và chất xơ tự nhiên cao, tốt cho người suy nhược cơ thể và giúp ổn định bộ máy tiêu hóa. Thế nhưng, những thông tin được T.A. thêm vào trên nhãn mác của loại thực phẩm chức năng này cho thấy nó có thể chữa được bách bệnh, như loãng xương, táo bón, trĩ, ngăn ngừa chứng huyết khối, giảm cholesterol, phòng chống ung thư dạ dày, đại tràng, trị bướu cổ, tràng nhạc, xám da, lọc máu, thải độc, viêm gan B, giảm béo, tiểu đường, huyết áp, tim mạch…

Một trường hợp khác: Đó là pha trộn thuốc tây vào thực phẩm chức năng. Qua kiểm nghiệm, ngành y tế ở một tỉnh đồng bằng sông Cửu Long đã phát hiện sản phẩm "thực phẩm chức năng" Senzation Double Joint Care của Công ty TNHH MTV Thương mại - Dịch vụ xuất nhập khẩu T.V - giá 980.000đ/hộp 30 viên -  được quảng cáo là "giảm đau khớp và bệnh gout, hiệu quả sau 2 ngày, 100% chất pha chế truyền thống với nhiều loại thảo mộc khác nhau. Có tác dụng đặc biệt, như: bổ gan, thận, mạnh gân cốt, an thai, chữa đau lưng, đi tiểu nhiều, chân gối yếu mềm, chữa bệnh cao huyết áp…" có pha trộn 2 loại thuốc tây, gồm Piroxicam và Betamethason.

Piroxicam là thuốc kháng viêm không steroid, chủ yếu dùng trong bệnh viêm khớp dạng thấp, thoái hóa khớp. Tác dụng phụ của nó có thể gây tăng huyết áp, loét dạ dày. Còn Bethamethasone là corticoide thế hệ thứ ba, có tác dụng kháng viêm trong một số trường hợp. Tác dụng phụ của Betamethasone cũng gây tăng huyết áp, loét dạ dày…

Thực phẩm chức năng là gì?

Khái niệm "thực phẩm chức năng" (Functional foods) được người Nhật sử dụng đầu tiên trong những năm 80 thế kỷ trước để chỉ những thực phẩm chế biến có chứa những thành phần tuy không có giá trị dinh dưỡng nhưng giúp nâng cao sức khỏe cho người sử dụng. Theo Viện Khoa học và Đời sống quốc tế (International Life Science Institute - ILSI) thì "thực phẩm chức năng là thực phẩm có lợi cho một hay nhiều hoạt động của cơ thể như cải thiện tình trạng sức khỏe và làm giảm nguy cơ mắc bệnh hơn là so với giá trị dinh dưỡng mà nó mang lại".

Thực phẩm chức năng có thể là sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên hoặc đồ ăn thức uống trong quá trình chế biến, được bổ sung thêm các chất "chức năng". Bộ Y tế Việt Nam định nghĩa thực phẩm chức năng "là thực phẩm dùng để hỗ trợ chức năng của các bộ phận trong cơ thể người, có tác dụng dinh dưỡng, tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng sức đề kháng và giảm bớt nguy cơ gây bệnh". Tuỳ theo công thức, hàm lượng vi chất và hướng dẫn sử dụng, thực phẩm chức năng còn có các tên gọi như "thực phẩm bổ sung vi chất dinh dưỡng", "thực phẩm bổ sung", "thực phẩm bảo vệ sức khỏe", "sản phẩm dinh dưỡng y học".

Theo tìm hiểu của chúng tôi, trên thị trường có 7 loại thực phẩm chức năng chính. Đó là nhóm bổ sung vitamin và khoáng chất; nhóm hỗ trợ điều trị các bệnh cao huyết áp, tim mạch, nhóm giảm năng lượng, nhóm hỗ trơ gan mật, nhóm giải khát, tăng lực, nhóm tăng cường chức năng tiêu hóa và nhóm thực phẩm chức năng đặc biệt, dành cho phụ nữ có thai, người cao tuổi, trẻ nhỏ, người bị tiểu đường…

Tiến sĩ Đào Đại Cường, Bộ môn Dược, Đại học Y Dược TP HCM, nói: "Bản chất của thực phẩm chức năng không phải là thuốc chữa bệnh, mà chỉ có tác dụng hỗ trợ một mặt nào đó trong việc điều trị bệnh tật". Tuy nhiên, vì lợi nhuận nên nhiều đơn vị  kinh doanh đã thổi phồng công dụng của nó, biến nó thành những loại "thần dược", uống đâu khỏi đó.

Và mặc dù là "thực phẩm chức năng", nhưng nó vẫn có thể gây dị ứng - thậm chí có thể dẫn đến chết người tùy theo cơ địa của người sử dụng nó. Dị ứng biểu hiện bằng nhiều dạng, nặng nhất là sốc phản vệ. Khi ấy, da nạn nhân xanh tái, tụt huyết áp, loạn nhịp tim, truỵ tim mạch mà nếu không cấp cứu kịp thời, sẽ dễ dẫn đến tử vong, hoặc hội chứng Stevens-Johnson, hội chứng Lyell gây bong da, tróc niêm mạc, y như người bị bỏng toàn thân. Nếu nhẹ hơn, nạn nhân nổi mề đay, mẩn ngứa; khó thở hoặc lên cơn hen suyễn; đau bụng, nôn mửa, tiêu chảy; viêm kết mạc...

Vì vậy, trong khi chờ đợi những biện pháp tích cực của các cơ quan hữu quan, xem ra  người bệnh chỉ có thể tự bảo vệ mình bằng cách khi cầm toa thuốc ra tiệm thuốc tây chẳng hạn,  nên hỏi rõ thứ nào là thuốc chữa bệnh và thứ nào là "thực phẩm chức năng"…


  Vũ Cao

Các bài mới:
     Chuyện về ca sĩ… Lệ Rơi (21/07)
     Mối nguy hại từ hạt nhựa siêu nhỏ (21/07)
     Sinh viên y khoa sẽ không còn phải học môn giải phẫu cơ thể trên xác chết (21/07)
     Tìm thấy 20 bài thơ chưa công bố của thi sĩ Pablo Neruda (21/07)
     Bi hài nhiếp ảnh gia - người mẫu: Vàng - thau lẫn lộn (12/07)
     BLV Nguyễn Khắc Cường: “Càng làm, càng đi, tôi càng thấy mình nhỏ bé” (12/07)
     Phụ nữ sinh con muộn sẽ sống lâu hơn? (12/07)
Các bài đã đăng:
     Sự sống có thể tồn tại trong hố đen? (04/05)
     Làng giải trí Việt: Vào mùa… ầm ĩ (02/05)
     Tự ý dùng thuốc chống nhiễm xạ có thể gây bệnh (01/05)
     Cậu bé 7 tuổi sống khỏe mạnh với nửa trái tim (01/05)
     Phác họa cuộc sống trên mặt trăng trong tương lai (01/05)
     Các công ty chứng khoán thua lỗ: Xoay trở để chờ thời (30/04)
     Y phục của tương lai (30/04)

Các tin khác 

Ý kiến của bạn
Tên của bạn:  
Email:
Tiêu đề:  
Tắt bộ gõ Tự động Telex VNI VIQR
 

LIÊN HỆ CAND
Hà Nội:
04.39427285
TP HCM:
08.38241917
TIÊU ĐIỂM
Rau mùi – “Khắc tinh” của 12 loại vi khuẩn nguy hại
Loay hoay hoa hậu
Nuôi sâu gạo, lợi trước mắt, hại lâu dài
Thí nghiệm đông lạnh cơ thể người để hồi sinh
Mất nước sinh hoạt ở Hà Nội: Những chuyện dở khóc dở cười
Xuân Bắc - Tự Long: Trẻ mãi không già
Huyền thoại và sự thật về nhân vật Robinson Crusoe
Hoa hậu kém xinh, nhà báo vô tình
Thị trường chứng khoán bốc hơi hàng ngàn tỉ đồng từ những tin đồn thất thiệt
Sự thật Phật hiện trên ngọn cây ở Hóc Môn
“Cuộc chiến màu sắc” giữa 2 hãng sản xuất sôcôla hàng đầu thế giới
Biến thái của “hội chứng tự sướng”
Ăn chay - Hiểu thế nào cho đúng?
Phát hiện ung thư phổi bằng kiểm tra hơi thở
Melatonin, “siêu thần dược” cho mọi lứa tuổi?
Thẩm Thúy Hằng và câu chuyện của một mỹ nhân
Những chiếc xe hơi “hoành tráng”
Lại đến thời kiếm tiền từ bất động sản?
Bí ẩn trẻ sơ sinh bị khuyết não
MV “tự sướng” của Mai Khôi và “cẩu nhục” của Ngô Thanh Vân
Phụ trách biên tập: Trần Thị An Bình - Nguyễn Trang Dũng - Trần Anh Tú
© 2004. Báo Công An Nhân Dân, Chuyên đề An Ninh Thế giới và Văn nghệ Công An. All rights reserved.
® Liên hệ với Tòa soạn khi phát hành lại thông tin từ Website này. Ghi rõ nguồn "CAND.com.vn"