Chào bạn!      
Trang nhất > An Ninh Thế Giới > Phóng sự
Kỳ tích Mã Pí Lèng
4:30, 16/12/2009

Mã Pí Lèng (hay còn gọi là Mả Pì Lèng; Mã Pỉ Lèng), thì cũng đều mang nghĩa là “sống mũi ngựa”. Đây là con dốc hiểm trở vào loại bậc nhất ở vùng núi phía Bắc tuy chỉ dài 12km. Cách đây 50 năm, chỉ bằng dụng cụ thô sơ, những người thợ làm đường đã làm nên kỳ tích: mở đường Mã Pí Lèng nối Đồng Văn với huyện Mèo Vạc.

Gần 50 năm chờ đợi 1 ngày

Người viết bài này, cứ mỗi lần vượt gần 200km đường đèo dốc đến với đệ nhất hùng quan Mã Pí Lèng, lại tự hỏi: không hiểu làm cách nào mà từ 50 năm trước bằng lao động thủ công, mà "các cụ" đã làm được đường qua thế giới đá tai mèo chất ngất này?

Các học giả Pháp, từ cả trăm năm trước, đã gọi đỉnh Mã Pí Lèng nói riêng và "Công viên địa chất toàn cầu cao nguyên đá Đồng Văn" nói chung là một "Tượng đài địa chất". Đứng ở nơi cao nhất của cao nguyên cao nhất Việt Nam đó, bạn sẽ thấy sông Nho Quế chỉ bé như sợi chỉ vắt giữa sương mù. Và bạn phải đi bộ gần một ngày mới chạm được vào mặt nước sáng óng ánh dưới kia.

Tấm bia đá trên Mã Pí Lèng ghi rõ: thanh niên của 8 tỉnh, 16 dân tộc, đã mất 11 tháng treo mình trên vách đá để mở được chút đường qua Mã Pí Lèng. Tấm bia đá nằm cách đỉnh Mã Pí Lèng 22km, giữa trung tâm thị trấn Mèo Vạc cũng ghi rành mạch: phải mất 2,2 triệu ngày công, với bao nhiêu hy sinh thì con đường Hạnh Phúc được khai sinh.

Tôi đã giật mình: trong lịch sử làm đường của nước ta, có lẽ, đó là con đường thi công hoàn toàn bằng sức người, gian khổ nhất; vượt qua cao nguyên cao nhất, chiếm số ngày công lao động nhiều nhất; thời gian lâu nhất;... và cũng bi tráng nhất (khi con đường hoàn thành, phải có một nghĩa trang riêng để tưởng nhớ những người đã ngã xuống)...

Đường Hạnh Phúc (Ảnh: Cục Lưu trữ Trung ương).

10 cỗ quan tài và hơn 100 ngày truy điệu sống

Phải nói, đến chuyến đi này, lần đầu tiên những "bí ẩn" về con đường kỳ vĩ mang tên Hạnh Phúc mới thật sự được giải mã. Những bức ảnh phá đá vượt Mã Pí Lèng 50 năm trước được tỉnh Hà Giang cử người cầm công văn về Trung tâm Lưu trữ Quốc gia 3 "xin", phóng to, trưng bày. Các nhân chứng từ nhiều tỉnh lần đầu tiên có cơ hội đứng trên đỉnh của cao nguyên nóc nhà Việt Nam "tường thuật" lại câu chuyện treo mình phá đá quá "thần kỳ" của họ cho chúng tôi nghe. Tuyệt nhiên, chưa ai có một công trình, tác phẩm đầy đặn và xứng tầm nào về đại công trình đường Hạnh Phúc. Suốt 50  năm qua, ngoài những người trực tiếp thi công, chưa ai có thể hình dung nổi những quật cường, bi tráng của "11 tháng treo mình trên vách đá".

Ông Nguyễn Viết Chờ, Phó chủ tịch Hội Cựu TNXP mở đường Hạnh Phúc tỉnh Hải Dương, đêm nằm cùng phòng khách sạn ở Đồng Văn với tôi, xem bức ảnh được chụp bản thân đã 50 năm mà bây giờ ông mới được nhìn thấy. Ông cứ thế khóc tu tu. "Tôi đấy ư? Họ chụp tôi lúc nào nhỉ?" - ông Chờ xúc động. Quá nhiều người bạn của ông đã không còn sống nữa.

Trong ảnh, ông Chờ đội mũ cát-két trắng, cầm cờ, thắt dây an toàn, hào hùng như một tráng binh xung trận. Hòa bình lập lại ở miền Bắc đã 5 năm, vào năm 1959, khi mà 8 vạn đồng bào thuộc (nay là) 4 huyện ở phía sau các dãy núi hùng vĩ của cao nguyên Đồng Văn vẫn hầu như chưa biết gì đến ánh sáng văn minh, vẫn phải đi bộ nhiều ngày ròng mới ra đến thị xã Hà Giang. Sau hơn 1.000 ngày con đường được thi công, cả vạn TNXP và bà con các dân tộc vấp phải một bức tường thành đá khổng lồ. Không một thứ máy móc, làm sao "tấn công" được lên đỉnh Mã Pí Lèng? Khó đến mức, Khu ủy Việt Bắc phải cho gọi Chỉ huy trưởng Đại công trường Đồng Văn, Hà Giang lên hỏi: Đồng chí ơi, liệu có mở tiếp được đường vào xứ sở mà ngựa leo lên cũng phải trụy thai mà chết (một cách chiết tự từ chữ Mã Pí Lèng) không?

Ông Phạm Đình Dy, bấy giờ là Trưởng Ty Giao thông Hà Giang (sau làm Bí thư Tỉnh ủy, nay đang sống ở Hà Nội) cùng đoàn tùy tùng đi khảo sát... 1 tháng, lạc đường suýt chết mấy lần, vượt dốc Mã (tên gọi tắt của Mã Pí Lèng) thấy nó cuồn cuộn chín khoanh như con mãng xà nằm ủ mình trong mây, ai cũng khiếp đảm. Đây là điểm nhìn ngoạn mục nhất, là nơi xuất phát của danh xưng "Tượng đài địa chất" núi Mã Pí Lèng, bên dưới là bát ngát núi non và dòng Nho Quế lắt lẻo trôi. Bà con lâu nay chỉ dám đóng cọc ven núi để bò lồm cồm qua kẻo gió thổi bay xuống "ngàn thước lên cao ngàn thước xuống".

Không còn cách nào khác, phải có một đội cảm tử (bấy giờ gọi chính xác là "Đội Cơ dũng") đem sức con người nhỏ bé chọi nhau với thế giới đá hãi hùng đệ nhất nước Nam này. Ban chỉ huy công trường chọn ra đường 17 người khỏe mạnh, gan dạ nhất, đặc biệt phải không bị các bệnh sợ độ cao, ù tai, hoa mắt... Đội do ông Trịnh Văn Đảm, hiện sống ở Hà Giang phụ trách, các cá nhân được vinh dự tuyển lựa vào đội cảm tử gồm: ông Tuấn (Hà Giang); ông Chờ, ông Tình, ông Nguyên, ông Lập (Hải Dương), ông Nữu (Thanh Hóa)...

Trên đỉnh núi có một cây nghiến khổng lồ, mọc trùm phủ bộ rễ cuồn cuộn của nó lên các mỏm đá xám. Họ bện những chiếc dây thừng to bằng bắp tay, một đầu buộc vào gốc cây nghiến, một đầu buộc vào cơ thể các "tráng binh" đang đối đầu với Mã Pí Lèng. Nhiều người nhìn xuống các vách đá cao cả nghìn mét, nhìn ra bát ngát núi và sông Nho Quế xanh rờn rợn đã phải bỏ cuộc. Trên bãi đá bằng phẳng giữa đỉnh núi, có một cái lều chứa sẵn hơn chục cỗ quan tài để thể hiện... "lòng quyết tâm còn cao hơn núi" (vì bấy giờ làm việc giữa hoang vu, không có đường xe cơ giới, nhỡ ra, nếu cần một cỗ quan tài thì phải mất rất nhiều thời gian xẻ gỗ hoặc khiêng "chạy bộ" từ ngoài Đồng Văn vào).

Mỗi sáng ra, Đội Cơ dũng bắt tay từng người đồng đội, hô to quyết thắng (và "nếu tao không về thì coi như là..., cứ nhằm ngày này...); rồi thận trọng tụt theo dây chão xuống vách đá cao 56m tính từ đỉnh núi (vị trí mà mặt đường Hạnh Phúc sẽ đi qua). Trong tay chỉ có một cái choòng bé như ngón tay cái và một cây búa cũng nhè nhẹ (để phù hợp với công việc lúc đang treo mình bên vách đá cao) và ít thuốc nổ màu đỏ sột sệt, họ làm việc thông tầm như thế.

Trưa trật, đồng đội buộc dây ngang lưng mình, thò đầu ra mép vực, buộc nắm cơm vào dây thừng thả xuống "bón" cho từng người trong số 17 người quả cảm. Chiều về, khi đã đục được một lỗ nhỏ bé vào vách đá, các thành viên Đội Cơ dũng mới nhét thuốc nổ vào, vừa bò, vừa hô anh em kéo một mạch lên đỉnh núi, tìm chỗ ẩn nấp, 20 phút sau, mìn nổ, đá Mã Pí Lèng vỡ ra một miếng bằng cái rá vo gạo. Đó là kết quả mĩ mãn của một ngày cật lực treo như thằn lằn mối dách giữa bát ngát gió, lồng lộng mây, sơ sẩy một ly một tý là... sẩy mạng. 17 người Đội Cơ Dũng và hàng nghìn người khác đã lấn từng xăngtimet đường như thế để vượt qua thế giới đá Mã Pí Lèng, trong suốt 11 mùa trăng.


  Đỗ Doãn Hoàng
1 | 2  >>Trang sau

Các bài mới:
     Vụ "cướp biển tấn công tàu chở dầu Việt Nam": Trên boong tàu Sunrise 689 (21/10)
     "Nghề" gái bao: Ai "bao" em, em “biếu” thân cho (17/10)
     Hạ gục tên cướp 2 tay 2 súng chỉ bằng... 2 cú vụt gậy (17/10)
     “Tiên Vương” chín ruộng và chuyện luyện “phép bay về trời” (17/10)
     Những người dân dũng cảm bắt cướp (15/10)
     Công nghệ “lăng xê” chỉ là chiêu trò nhảm nhí (14/10)
     Mặt trái của nghề tiếp viên quán nhậu: Ông tám lạng, bà nửa cân (14/10)
Các bài đã đăng:
     Nhiêu khê “công nghệ” ma chay! (13/12)
     Người của “thuỷ thần” (09/12)
     Những cuộc chơi… không khói (09/12)
     Tổ ấm cho bầy chim lạc đàn dưới chân Núi Cấm (05/12)
     Cánh tay giả “vẽ” nên cuộc đời (02/12)
     Canh bạc của… ảo giác! (01/12)
     Tai họa nghề lặn biển (01/12)

Các tin khác 

Ý kiến của bạn
Tên của bạn:  
Email:
Tiêu đề:  
Tắt bộ gõ Tự động Telex VNI VIQR
 

LIÊN HỆ CAND
Hà Nội:
04.39427285
TP HCM:
08.38241917
TIÊU ĐIỂM
Mặt trái của nghề tiếp viên quán nhậu: Ông tám lạng, bà nửa cân
Trò lừa xuất ngoại: Vỡ mộng đổi đời
Đời sống công nhân nữ ở một số KCN: Phá thai – Hệ lụy đau lòng
Huyền bí “cụ gừa” gần 160 năm tuổi
Bí ẩn chủ nhân chiếc Rolls Royce Phantom “hàng thửa” thứ 2 ở Việt Nam
Trúng số độc đắc – họ làm gì?
Mốt săn linh vật thịnh lộc của giới đại gia Việt: Không chỉ là thú chơi
Lái xe hàng – Những nẻo đời sáng tối
Huyền bí ngôi chùa ma Bửu Sơn ở Lâm Đồng
Rũ áo giang hồ trở thành tỉ phú nông dân
Ôsin bệnh viện
Khi đại gia chán villa biệt thự
Người cầm quân ở “nhà số 7”
Gái sòng bài
Bộ tộc bắt chồng trên đỉnh đèo Phượng Hoàng
Chuyện về những đại gia “gãy cánh” ở cụm casino BaVet – Mộc Bài
Những cuộc đi cung đặc biệt: “Đi cung” trên đồi
Đối mặt quái vật và những lưỡi dao xếp hình rẻ quạt
Những cuộc đi cung đặc biệt: Đi cung trên biển
Bi hài đời xế taxi
Phụ trách biên tập: Trần Thị An Bình - Nguyễn Trang Dũng - Trần Anh Tú
© 2004. Báo Công An Nhân Dân, Chuyên đề An Ninh Thế giới và Văn nghệ Công An. All rights reserved.
® Liên hệ với Tòa soạn khi phát hành lại thông tin từ Website này. Ghi rõ nguồn "CAND.com.vn"