Những hang động bí ẩn dưới mặt đất

Beate Greithanner đi chân trần lên khu đồng cỏ tươi tốt của Doblberg, một ngọn núi ở Bavaria gần dãy núi Alp, để cắt cỏ cho bò sữa. Bà dừng lại, chỉ một lỗ trên mặt đất và kể lại: "Đây là nơi con bò cái thường gặm cỏ. Bữa nọ đột nhiên nó rơi xuống hố, lún đến bụng". Một miệng hang mở ra ngay bên dưới con bò bất hạnh.

Ngay hôm sau, ông chồng Rudi của bà đến xem miệng hang đó. Tò mò, ông thò đầu xuống để nhìn cho rõ. Ông tự hỏi đây có phải là một hang chứa kho báu bí mật nào đó? Khi chui sâu vào trong để quan sát, hóa ra nó là một đường hầm hẹp, ẩm ướt dẫn vào lòng đất theo đường chéo, giống như ruột của loài khủng long khổng lồ nào đó.

Ông bà Greithanners, sống ở thị trấn Glonn gần Munich, là chủ sở hữu dải đất kỳ lạ dưới lòng đất ấy. Một mê cung hang có tên gọi "Erdstall" chạy bên dưới khu đất của họ, có chiều dài tối thiểu 25m và nhiều khả năng có niên đại từ thời Trung cổ. Một số người tin rằng nó được xây dựng làm nơi trú ẩn cho những linh hồn của người đã khuất.

Chuyên gia Dieter Ahlborn (trái) và Mittermüller khảo sát một Erdstall tại Doblberg.

Từ cuối tháng 6 vừa qua, một nhóm các thành viên chuyên gia địa chất và nhà khoa học có tên gọi "Nhóm công tác nghiên cứu Erdstall", đã đến khảo sát vùng đất ấy và quyết định "theo đến cùng" bí ẩn này.

Trưởng nhóm nghiên cứu Dieter Ahlborn bò qua lối vào chỉ cao khoảng 70 cm. Đồng nghiệp Andreas Mittermüller của ông phải trở lên mặt đất vì bị đau đầu do thiếu oxy trong đường hầm. Ahlborn tiếp tục bò vào cho đến khi ông nhìn thấy một mẩu gỗ bị mục nát. Ông cẩn thận nhặt nó lên bởi ông biết rằng nó có thể cung cấp một đầu mối quan trọng về độ tuổi của hang nhân tạo này.

Trong khi đó, bên trên đồng cỏ, một nhóm từ Văn phòng Bảo tồn di tích lịch sử nhà nước tại Munich đã phong tỏa khu vực. Sau đó, họ lăn một chiếc xe có trang bị radar quan sát hệ thống hang xuyên mặt đất. Một thành viên của nhóm cho biết do một phần hệ thống hang bị sụp, cho nên nhóm khảo sát đang tìm cách dựng lại kích thước thật của nó.

Có một đường hầm phức tạp dưới nhà thờ này tại Kleinzwettel (Áo).

Tương tự như những mê cung nhỏ dưới lòng đất từng được phát hiện trên khắp châu Âu, từ Hungary tới Tây Ban Nha, hiện chưa ai rõ vì sao người xưa xây dựng những hang động này. Có ít nhất 700 hang được tìm thấy chỉ ở Bavaria, cùng với khoảng 500 hang tương tự ở Áo. Người bản xứ gọi chúng bằng những cái tên huyền ảo như "Schrazelloch" (Động yêu tinh) hoặc "Alraunenhôhle" (Hang động hồn ma). Người địa phương tin rằng, chúng được các... yêu tinh xây dựng, và truyền thuyết kể rằng có những người lùn sống bên trong. Theo một số truyện dân gian Bắc Âu, chúng là một phần của hệ thống đường hầm dài thoát hiểm từ các lâu đài.

Trên thực tế, các đường hầm thường chỉ dài 20 đến 50m. Có vài đường hầm lớn hơn có thể đi trong tư thế cúi người, nhưng hầu hết những lối nhỏ các nhà thám hiểm đã đi qua đều phải bò sát đất. Những lối đi nhỏ nhất, được gọi là "Schlupfe" (khe hở), chỉ có đường kính 40 cm. Mặt đất bên dưới bang Bavaria phía nam của Đức đầy những lỗ tạo hình mê cung dưới lòng đất mà không ai biết vì sao.

Bác nông dân Josef Wasmeier phát hiện một đường hầm phức tạp trong vùng đất của mình tại Unterholzen.

Nhiều động bên dưới được kết nối với nhiều nơi trước đây là khu dân cư. Lối vào đường hầm đôi khi nằm ngay dưới nhà bếp của các trang trại, nhà thờ và nghĩa trang cũ gần đó, hoặc ở giữa một khu rừng. Không khí bên trong hang động vừa tối vừa ngột ngạt, giống như trong một hang thú rừng vậy.

Tại Münzkirchen, một thị trấn ở miền Bắc Áo, chủ quán trọ Vinzenz Wôsner cung cấp tour "bò tham quan" bên trong các đường hầm bắt đầu từ trong tửu quán của ông. Những người bị bệnh tim không được tham quan tour này. Một dây đeo bản to trong trường hợp khẩn cấp có người bất tỉnh được dùng để kéo họ ra khỏi đường hầm hẹp. Hiện không có ghi chép nào nói đến việc xây dựng đường hầm Erdstall có niên đại từ thời Trung cổ này. Giới khảo cổ ngạc nhiên khi thấy các đường hầm gần như trống rỗng, và dường như được quét dọn sạch sẽ, như là nơi cư ngụ cho các linh hồn.

Trước kia, hệ thống hang động bí mật này chỉ được các nhà khảo cổ nghiệp dư khám phá. Người đầu tiên thám hiểm Erdstall là linh mục Lambert Karner (1841-1909). Theo ghi chép, ông bò qua tất cả 400 hầm chỉ với ánh sáng nến, và thấy có những lối đi "quanh co kỳ lạ", mà muốn qua được thì người ta phải vặn mình trườn như một con sâu. Để tránh bị ngạt thở, mới đây nhóm nghiên cứu đã áp dụng phương pháp thổi không khí vào đường hầm bằng "máy hút bụi có thể đảo chiều".

Theo nhà thám hiểm Josef Weichenberger, các ngăn hang động tại quê hương nước Áo của ông được xây dựng trong một giai đoạn thời Trung cổ (thế kỷ XI). Vào thời điểm đó, những người định cư từ Bavaria xuôi dòng sông Danube để canh tác đất đai ở phía đông. Với trang bị rìu nhỏ, họ lao vào chinh phục rừng và các vùng đất hoang dã. Năm 1042, người Magyars (tức Hungary) đổ xô vào khu vực này.

Vào khoảng năm 1700, phiến quân Hungary (Kurucs), với sự ủng hộ của người Thổ Ottoman, chiếm lĩnh các vùng nông thôn. Mối đe dọa lớn nhất trong khu vực là bọn thổ phỉ, chúng chuyên đi cướp bóc các làng xa và sử dụng xà beng để vào nhà. Có lẽ vì thế mà các nhà nông thời đó mang hết của cải chạy vào các hang động nhỏ hẹp này để lẩn trốn bọn cướp của. Dần hồi, chúng được phát triển thành một hệ thống nhiều hang động khắp bên dưới thành phố