Chuyện một người học và làm theo lời Bác

Học lịch sử qua những con tem 

8h30 ngày của trung tuần tháng 5-2022, tiếng trống nghỉ giữa giờ của Trường THCS thị trấn Núi Sập (huyện Thoại  Sơn, tỉnh An Giang) vang lên, hàng trăm học sinh chưa kịp túa ra sân chơi thì một nhóm học sinh khối 7 hối hả đến Phòng Truyền thống để dự buổi sinh hoạt tem. Đây là buổi sinh hoạt đầu tiên sau thời gian tạm hoãn để phòng dịch COVID-19 nên các em náo nức muốn đến sớm hơn một chút so thông lệ. Vừa đến, các em đã thấy nhà sưu tập tem Trần Hữu Huệ, người chủ trì các buổi sinh hoạt tem đã ngồi sẵn.

Khi thầy Trịnh Văn Thu, Tổng phụ trách Đội, kiêm Chủ nhiệm CLB Tem Trường THCS thị trấn Núi Sập vừa dứt lời giới thiệu, ông Huệ vào cuộc ngay: “Sắp sinh nhật Bác, nên hôm nay chúng ta sinh hoạt tem theo chủ đề Bác Hồ”.

Sau khi cầm lên 10 con tem dùng để thưởng cho người trả lời đúng câu hỏi trên tay, như để tăng độ hào hứng cho buổi sinh hoạt, ông Huệ lấy giọng: “Em nào cho biết, con tem về Bác Hồ được xem là quý hiếm nhất thị trường tem Việt Nam được phát hành năm nào?”

Tưởng chừng như câu hỏi có độ khó cao sẽ thách thức các em..., nhưng không, cả rừng cánh tay đưa lên xin được quyền trả lời. Rất ngẫu nhiên, ông Huệ gọi tên Nguyễn Huỳnh Anh, lớp 7A10. Ngay lập tức nhận được đáp án: “Dạ, năm 1951”.

Sau khi tặng tem, ông Huệ say sưa với những câu chuyện bên lề con tem độc đáo này: “Tên đầy đủ của con tem là “Bác Hồ với Liên khu V” do huyện Hoài Nhơn (Bình Định) phát hành năm 1951. Ảnh Bác Hồ được dựa trên hình ảnh bộ tem chân dung Bác phát hành năm 1946 do họa sĩ Nguyễn Sáng thiết kế dựa vào bức ảnh do nghệ sĩ nhiếp ảnh kỳ tài Vũ Năng An chụp…”.

Rồi giọng ông Huệ như tràn cảm xúc, khi cho biết, theo thống kê của giới sưu tầm tem, hiện cả thế giới chỉ còn 40 con tem Bác Hồ với Liên khu V. “Trong đó, 39 con thuộc quyền sở hữu của các nhà sưu tập tem ở Mỹ, con còn lại đang ở trước mắt các em đây” ông Huệ như “lên đồng” khi tua từng thước phim xưa cũ về lịch sử xung quanh con tem.

Cứ thế, sau mỗi câu trả lời đúng, ông Huệ lại thưởng 10 con tem đã chuẩn bị sẵn, cho đến khi tiếng trống báo hiệu giờ ra chơi đã hết vang lên.

Trước khi kết thúc buổi sinh hoạt, ông Huệ không quên giao “bài tập về nhà”: Các em tìm hiểu những sự kiện liên quan đến Liên khu V để kỳ sinh hoạt tới nhận được nhiều quà tặng”. Tuy chỉ ra trong 20 phút, nhưng nhìn nhóm học sinh im phăng phắc và tập trung như uống từng lời của ông Huệ, tôi cảm giác đây không chỉ là buổi sinh hoạt tem, mà còn như buổi học lịch sử đầy hấp dẫn... Và tôi còn bất ngờ hơn khi biết cách đây 15 năm, ông Huệ là người đã tự nguyện đưa tem vào học đường.

Đó là năm 2006, sau thời gian tìm đến thú chơi tem, ông Huệ đã thay đổi phong cách chơi sau khi một lần đọc được tác phẩm: “Lịch sử nước ta” do Bác Hồ sáng tác theo thể thơ lục bát. Sau khi trình bày tâm nguyện và được lãnh đạo Trường THCS thị trấn Núi Sập ủng hộ, ông Huệ tổ chức sinh hoạt tem cho học sinh theo phương thức do ông tự nghĩ ra: Từ hình ảnh con tem, đặt ra những câu hỏi liên quan, ai trả lời đúng sẽ được thưởng 10 con tem do chính ông Huệ bỏ tiền túi ra mua. Cứ thế mỗi tuần 1 buổi, ông đều đặn duy trì đến tận hôm nay.

Hơn nửa thế kỷ một tình yêu

Ông Huệ vừa mở Album nhuốm màu thời gian, lấy ra tấm ảnh Bác có kích thước khoảng 3 ngón tay in đen trắng. Đã hơn nửa thế kỷ, dù dấu ấn thời gian đã in hằn, nhưng bức ảnh vẫn còn vẹn nguyên, cho thấy chủ nhân đã gìn giữ cẩn trọng.

Khoảng cuối năm 1969, khi còn theo học tại Trường Trung học Thoại Ngọc Hầu (An Giang), trong một lần vào thư viện ở Long Xuyên đọc sách, ông Huệ thấy tạp chí TIME có in hình Bác Hồ. “Với suy nghĩ: phải là con người vĩ đại lắm thì tạp chí mới đăng ảnh chân dung ngay trang bìa nên tôi bỏ công đọc. Càng lật vào bên trong, thấy nội dung viết về Bác, đặc biệt là ảnh Bác rất thần thái, tôi ngưỡng mộ đến mức sau một đêm trằn trọc suy nghĩ, hôm sau tôi quyết định mang lưỡi lam vô rồi tìm cách cắt trộm tấm ảnh bên trong trang ruột về lưu giữ để thỏa lòng ngưỡng mộ, kính trọng”. Và tình cảm ấy ngày một lớn dần và truyền cảm hứng vào đam mê sưu tầm tem thư của ông sau này.

Sau ngày thống nhất đất nước, biết ở Sài Gòn đang có nhiều tem về Bác Hồ, ông Huệ đã lặn lội lên mua cho bằng được và đó là những con tem đầu tiên cho hành trình trở thành người Việt có bộ sưu tập tem độc lạ về Bác Hồ. Không chỉ sở hữu hơn 2.000 con tem và bì thư thực gởi về chủ đề Nguyễn Ái Quốc, Bác Hồ, Chủ tịch Hồ Chí Minh do các họa sĩ trong nước và thế giới thực hiện, ông Huệ còn khiến cho giới chơi tem cảm phục trước khối kiến thức và tấm lòng mà ông dành cho những con tem về Bác Hồ. “Bộ tem chân dung Bác năm 1946 có 5 mẫu, in trên giấy dó với các màu xanh lá mạ, vàng, đỏ, lam, tím”, ông Huệ khiến tôi ngạc nhiên với những kiến thức rộng về tem Bác Hồ. Thậm chí ông Huệ còn thông thuộc cả dòng chảy lịch sử của bối cảnh con tem ra đời. “Năm 1968, Bưu điện phát hành 2 bộ tem về Bác. Trong đó một bộ in hình Bác trên nền lá cờ đỏ có tên “Tiến lên theo lời Bác dạy”, bộ tem còn lại có tên “Làm theo lời Bác” trên đó có câu nói nổi tiếng của Người “Không có gì quý hơn độc lập tự do”. Riêng năm 1970, Bưu điện cho phát hành bộ tem gồm 3 mẫu chân dung Bác rất trang trọng, trong đó có hình chân dung Bác khi đọc Tuyên ngôn Độc lập”.

Càng sưu tập tem về Bác Hồ, có thêm nhiều thời gian tìm hiểu lịch sử liên quan, ông Huệ cảm phục Bác. “Bác rất vĩ đại trong tư duy, tư tưởng, nhưng lại rất đỗi bình dị trong cuộc sống đời thường. Đó là những phẩm chất cần thiết cho mọi người, nhất là thế hệ trẻ, nên tôi quyết tìm cách truyền chất lửa từ Bác đến các em”. Với suy nghĩ đó, ông Huệ đã tham gia hỗ trợ nhiều địa phương trong khu vực ĐBSCL khơi gợi phong trào, tổ chức các đợt triển lãm tem, trong đó đặc biệt là mảng đề tài tem về Bác Hồ, mà việc thành lập CLB Tem tại trường THCS thị trấn Núi Sập là điển hình, ông Huệ còn dành cho tem Bác Hồ sự quan tâm đặc biệt.

Chắt chiu từng đồng lãi từ thửa ruộng gia đình để săn tìm tem về Bác Hồ, nhưng ông đã khiến nhiều người bất ngờ khi nhiều lần từ chối nhượng lại con tem “Bác Hồ với Liên khu V” với giá hơn 1.000 USD. Ông từng đi đến nhiều tỉnh để được ngắm những con tem mình chưa có trong bộ sưu tập. Sau thời gian quen nhà sưu tầm Trịnh Xuân Dĩnh ở Hà Nội, biết bố ông Dĩnh từng là người công tác ở Văn phòng Phủ Thủ tướng và có nhiều bì thư thực gởi cùng tem Bác Hồ, ông lập tức bay ra Hà Nội. Ông Dĩnh sau đó mang nhiều tem, bì thư quý tặng”, ông Huệ bồi hồi nhớ lại. 

Logic cuộc đời

“Tôi từng đi lính Cộng hòa”. Thoạt đầu, tôi không dám tin vào tai mình nên cứ hỏi đi hỏi lại. Khi nghe ông Huệ, nói một cách cụ thể: “Năm 1971, sau khi rớt Tú tài 2, bị gọi nhập ngũ Trường Sĩ quan trù bị Thủ Đức...”, tôi càng bất ngờ. Bởi chuyện học và làm theo Bác thì có triệu triệu người, nhưng với người từng tham gia lính Cộng hòa như ông Huệ thì có lẽ rất hiếm.

Vốn là bạn học thời phổ thông với ông Huệ nên ông Đặng Hòa Dũng, Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử An Giang, hiểu khá rõ về người bạn. Theo ông Dũng, ông Huệ sớm ngưỡng mộ Bác Hồ trước khi đi quân dịch. Khi đi lính Việt Nam Cộng hòa, ông Huệ đã tìm cách đào ngũ và bị Tòa án của chính quyền Sài Gòn xử phạt, giáng cấp... cho thấy hành trình tự nguyện đến và làm theo lời Bác thông qua các hoạt động sưu tầm, sinh hoạt tem về Bác Hồ là logic tâm lý, thậm chí đó còn là logic cuộc đời: “Chỉ cần có tình yêu đủ lớn, mọi người có thể vượt qua mọi biến động dữ dội của cuộc đời để đi đến tận cùng của yêu thương”.

Chính tình yêu lớn đó đã đưa ông gắn bó với Bác Hồ, lan tỏa vào tận trong đam mê chơi tem thư và tự nguyện sống, làm việc theo tấm gương đạo đức của Người với cách thức vô cùng độc lạ. Không chỉ là người Việt sở hữu nhiều tem về Bác, ông còn dành nhiều thời gian chăm chút bộ sưu tầm tem thư về Bác lên tầm cao khi đạt hàng chục giải thưởng trong nước và quốc tế. Hơn thế nữa, ông còn học tập và làm theo Bác một cách thiết thực và độc đáo mà trước đó chưa nhiều người dấn thân.

“Không chỉ tạo ra sân chơi lành mạnh, qua các buổi sinh hoạt tem thư, ông Huệ còn giúp học sinh cập nhật kiến thức văn hóa, lịch sử.... Vì thế, tuy không đứng trên bục giảng, nhưng với cách làm sáng tạo và thiết thực, ông Huệ như nhà giáo truyền đạt kiến thức đến nhiều thế hệ học sinh qua những con tem”, thầy giáo Trịnh Văn Thu chia sẻ.