Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Cuối tháng 12/2024, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường đã kiểm tra kho hàng của 2 Công ty trên, thu giữ hàng chục nghìn hộp sữa giả. Quá trình điều tra, đến nay, Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã làm rõ, khởi tố 29 đối tượng trong vụ án có hành vi: Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm và “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, “Môi giới hối lộ”, “Đưa hối lộ”, “Nhận hối lộ”, “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”..., bắt giữ Chi cục trưởng Chi cục Vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) tỉnh Hòa Bình, đang tiếp tục điều tra hành vi phạm tội của một số cán bộ Chi cục VSATTP TP Hà Nội trong một vụ án khác vì đã có hành vi nhận hối lộ, để lọt lưới hàng trăm sản phẩm sữa giả ra thị trường. 

Lập 11 công ty, sản xuất, mua bán gần 426 loại sữa giả

Xác định đây là một trong những loại tội phạm nguy hiểm, gây ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân, lãnh đạo Bộ Công an đã chỉ đạo Văn phòng Cơ quan CSĐT Bộ Công an phối hợp với Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường điều tra, xử lý nghiêm các đối tượng phạm tội.

Ngày 10/4/2025, Cơ quan CSĐT đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 8 đối tượng về  tội: “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm” và “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” gồm: Hoàng Mạnh Hà, sinh năm 1979, cổ đông góp vốn, Giám đốc, người đại diện theo pháp luật của Công ty Rance Pharma từ tháng 8/2021 đến tháng 8/2024; cổ đông góp vốn Công ty Hacofood; Vũ Mạnh Cường, sinh năm 1979, cổ đông góp vốn, Giám đốc, người đại diện theo pháp luật của Công ty Hacofood từ tháng 4/2022 đến tháng 10/2024; cổ đông góp vốn Công ty Rance Pharma; Đặng Trung Kiên, sinh năm 1988, cổ đông góp vốn, Phó Giám đốc Công ty Rance Pharma, Công ty Hacofood cùng về tội "Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm" và tội "Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng" quy định tại khoản 3, Điều 193 và khoản 3, Điều 221 Bộ luật Hình sự;  Hồ Sỹ Ý, sinh năm 1988, cổ đông góp vốn Công ty Rance Pharma, Công ty Hacofood, điều hành nhà máy sản xuất, về tội "Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm" quy định tại khoản 3, Điều 193 Bộ luật Hình sự. Nguyễn Thành Luân, sinh năm 1987, cổ đông góp vốn Công ty Rance Pharma, Công ty Hacofood, Giám đốc, người đại diện theo pháp luật của Công ty Rance Pharma từ tháng 8/2024; Nguyễn Văn Tú, sinh năm 1981, cổ đông góp vốn Công ty Rance Pharma, Công ty Hacofood, Giám đốc, người đại diện pháp luật của Công ty Hacofood từ tháng 10/2024; Nguyễn Thu Thủy, sinh năm 1970, Kế toán trưởng Công ty Rance Pharma, Công ty Hacofood; Nguyễn Thị Mai Hương, nhân viên kế toán quản lý công nợ kiêm thủ quỹ Công ty Rance Pharma, Công ty Hacofood, cùng về tội "Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng"  quy định tại khoản 3, Điều 221 Bộ luật Hình sự. Quá trình tổ chức khám xét 19 địa điểm là nhà máy sản xuất, văn phòng làm việc của các đối tượng, thu giữ 84 loại sản phẩm sữa bột khác nhau với số lượng 26.740 lon/90 lô sản xuất và nhiều tài liệu, đồ vật phục vụ công tác điều tra.

Thời điểm bắt các đối tượng trên, dư luận cả nước xôn xao, lo lắng bởi hàng trăm loại sữa do các đối tượng sản xuất mà lâu nay người dân tin tưởng, thậm chí các bác sĩ ở Viện Dinh dưỡng quốc gia, các bệnh viện khuyên dùng đều là giả, gây ảnh hưởng đến sức khỏe người dùng. Trên mạng xã hội, nhiều người chia sẻ, từng bỏ ra cả vài chục triệu để mua sữa cho con, hi vọng bé lớn lên cao lớn, thông minh. Không ngờ, một đống sữa chất cao ở nhà không chỉ không có tác dụng mà còn có thể gây huy hại cho sức khỏe bé. Sở dĩ, các đối tượng có thể phân phối được lượng sữa lớn, trên phạm vi rộng, đưa vào các quầy thuốc bệnh viện, thậm chí một số bác sĩ còn vì lợi nhuận, yêu cầu gia đình mua cho trẻ sơ sinh sử dụng vì “mẹ chưa có sữa”, thay vì cho bé bú ngay như khuyến cáo của ngành y tế. Bên cạnh đó, các bác sĩ có uy tín ở Viện Dinh dưỡng Quốc gia, các diễn viên, biên tập viên... đều tham gia quảng cáo cho các nhãn hiệu sữa này.

Văn phòng Cơ quan CSĐT Bộ Công an xác định, cầm đầu đường dây sản xuất sữa giả “khủng” trên là Hoàng Mạnh Hà, quê ở Hải Phòng, trú tại tòa nhà The Pride, KĐT An Hưng, phường Hà Đông, Hà Nội và Vũ Mạnh Cường, trú ở KĐT mới Phú Lương, phường Hà Đông, Hà Nội. Nhận thấy việc kinh doanh sữa mang lại nhiều lợi nhuận, nên năm 2021, Hà và Cường thành lập Công ty Rance Pharma do Hoàng Mạnh Hà cổ đông góp vốn làm Giám đốc, người đại diện theo pháp luật. Tiếp đó, các đối tượng thành lập công ty của Hacofood do Vũ Mạnh Cường cổ đông góp vốn làm Giám đốc, người đại diện theo pháp luật. Các đối tượng thống nhất xây dựng nhà máy sản xuất tại cụm công nghiệp Phú Nghĩa, Hà Nội do Hồ Sỹ Ý, sinh năm 1988, thường trú ở xã Hồng Lộc, huyện Can Lộc, Hà Tĩnh cổ đông góp vốn điều hành. Nhà máy này hoạt động dưới danh nghĩa pháp nhân của Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood Group.

Để sản xuất các sản phẩm sữa bột giả, Cường và Hà còn liên doanh, liên kết bằng hình thức góp cổ phần với nhiều đối tượng khác thành lập ra 9 công ty, tạo nên một hệ sinh thái với mục đích để các công ty này đứng tên hồ sơ công bố các dòng sản phẩm (nhãn hiệu sản phẩm) và trực tiếp kinh doanh, phân phối tiêu thụ các sản phẩm được sản xuất tại nhà máy của Công ty Hacofood Group và Rance Pharma. Nhằm giảm chi phí và tăng lợi nhuận, Cường, Hà, Kiên và Ý đã thống nhất thay đổi công thức sản phẩm so với hồ sơ đã công bố, cắt giảm hàm lượng nhiều nguyên liệu khác. Dù nhận thức rõ việc này làm giảm chất lượng sản phẩm, các bị can vẫn tiếp tục sản xuất, dẫn đến nhiều chỉ tiêu chất lượng.

Cơ quan CSĐT Bộ Công an xác định, bằng thủ đoạn thay thế và cắt giảm nguyên liệu, Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood Group đã sản xuất tổng cộng 187.025 hộp sữa giả, trong đó đã tiêu thụ 170.293 hộp, thu về gần 18 tỷ đồng. Sau khi trừ chi phí, số tiền thu lợi bất chính của 2 công ty là hơn 11 tỷ đồng. Ở khâu phân phối, các công ty thương mại đã bán ra thị trường 159.387 hộp, thu hơn 44 tỷ đồng và hưởng lợi bất chính hơn 28 tỷ đồng. Tổng giá trị hàng hóa tính theo giá thị trường lên tới hơn 54 tỷ đồng, với tổng số tiền thu lợi bất chính hơn 39,5 tỷ đồng.

Sự tiếp tay của các cán bộ thoái hóa

Để hồ sơ đăng ký công bố sản phẩm, hồ sơ tự đăng ký công bố sản phẩm và hồ sơ xác nhận nội dung quảng cáo sản phẩm được đăng ký thuận lợi, không bị gây khó khăn, hồ sơ không bị trả lại hoặc bị phát hiện lỗi, vi phạm, Hoàng Mạnh Hà, Vũ Mạnh Cường, Phạm Thị Hương đã thống nhất đưa hối lộ cho các cán bộ Chi cục ATVSTP TP Hà Nội, tỉnh Vĩnh Phúc (cũ) và tỉnh Hòa Bình.

Trong đó, Vũ Mạnh Cường, Hoàng Mạnh Hà, Đặng Tung Kiên, Phạm Thị Hương đã sử dụng tư cách pháp nhân của Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood Group chịu trách nhiệm về chất lượng, công bố 114 sản phẩm được công bố tại Chi cục ATVSTP TP Hà Nội. Do quen biết Đặng Thanh Phong, Chi cục trưởng Chi cục ATVSTP Hà Nội, Hoàng Mạnh Hà đã nhiều lần gặp gỡ, trao đổi, tặng quà để nhờ giúp đỡ trong việc công bố sản phẩm. Sau đó, Hà chỉ đạo Phạm Thị Hương liên hệ Ngô Thị Tú Anh, nguyên cán bộ Chi cục ATVSTP Hà Nội, để nhờ hỗ trợ làm hồ sơ đăng ký bản công bố, tự công bố sản phẩm và chuyển tiền ngoài lệ phí nhà nước cho Hội đồng Thẩm định nhằm tạo điều kiện cho Công ty Rance Pharma và Hacofood Group.

Từ tháng 9/2023 đến đầu năm 2025, Ngô Thị Tú Anh tiếp nhận thông tin từ Phạm Thị Hương, lập và nộp 14 đợt với 49 hồ sơ sản phẩm cho 2 công ty tại Chi cục ATVSTP Hà Nội, gồm 39 hồ sơ đăng ký công bố và 10 hồ sơ tự công bố, đều được Hội đồng Thẩm định xét duyệt. Phạm Thị Hương nhiều lần chuyển tiền cho Tú Anh qua các tài khoản khác nhau vào tài khoản mang tên Ngô Ngọc Sang (em trai Tú Anh), với tổng số 404,55 triệu đồng. Trong đó, Tú Anh dùng 54,15 triệu đồng nộp phí theo quy định, 49 triệu đồng chi tiêu cá nhân, 1,4 triệu đồng chi phí khác; còn lại 300 triệu đồng được Tú Anh nhiều lần đưa tiền mặt cho Nguyễn Thu Huyền để chuyển đến Hội đồng Thẩm định. Hành vi này của các đối tượng đã bị Cơ quan CSĐT Bộ Công an quyết định tách thành vụ án khác để điều tra, làm rõ trong vụ án “Đưa hối lộ” và “Nhận hối lộ” xảy ra tại Chi cục ATVSTP TP Hà Nội để xử lý theo quy định.

Tại Chi cục ATVSTP tỉnh Hòa Bình (cũ), năm 2022, do quen biết Bùi Đinh Thị Dinh, Chi cục trưởng Chi cục ATVSTP Hòa Bình, Vũ Mạnh Cường và Hoàng Mạnh Hà đã thống nhất gặp Dinh để nhờ tạo điều kiện công bố sản phẩm tại Hòa Bình. Tại buổi gặp, Dinh nhận lời giải quyết và cung cấp số điện thoại của Bùi Thị Trang, chuyên viên chi cục, để hướng dẫn làm hồ sơ. Khoảng tháng 8/2022, Vũ Mạnh Cường và Hoàng Mạnh Hà tiếp tục gặp Bùi Đinh Thị Dinh tại trụ sở Chi cục ATVSTP Hòa Bình để nhờ tạo điều kiện thuận lợi trong việc công bố sản phẩm. Tại đây, Cường và Hà giới thiệu về nhà máy của Công ty Rance Pharma, Hacofood Group và mời Dinh đến tham quan.

Khoảng một tuần sau, Dinh đến nhà máy khảo sát; trong buổi làm việc, Cường và Hà tiếp tục đề nghị Dinh hỗ trợ việc đăng ký bản công bố, tự công bố và xác nhận nội dung quảng cáo sản phẩm, Dinh nhận lời đồng ý, gọi điện giao Trang hướng dẫn hồ sơ cho doanh nghiệp khi liên hệ, đồng thời chỉ đạo Nguyễn Thị Thủy, cán bộ Chi cục VSATTP tạo điều kiện tiếp nhận hồ sơ của công ty từ Hà Nội. Chi cục trưởng Chi cục VSATTP tỉnh Hòa Bình Bùi Đinh Thị Dinh đã thống nhất với các thuộc cấp là ngoài lệ phí nhà nước, bà ta được 5 triệu đồng/hồ sơ tự công bố và 7 triệu đồng/hồ sơ công bố, phần của Trang thì tùy công ty hỗ trợ.

Sau khi hoàn thiện hồ sơ, các đối tượng được Bùi Thị Trang hướng dẫn gặp Nguyễn Thị Thủy để nộp hồ sơ. Thủy cho rằng “hồ sơ rất dày, để nộp hồ sơ phải scan mất nhiều thời gian, không nhanh chóng được đâu” nên các đối tượng đã chi cho Thủy 300 nghìn đồng/hồ sơ để “bôi trơn”.

Cơ quan điều tra xác định, các đối tượng đã gửi tiền vào tài khoản của Vũ Hồng Hải (chồng Bùi Thị Trang) nhiều lần với tổng số tiền 2,4805 tỷ đồng. Trang giữ lại 302 triệu đồng, chuyển khoản cho Dinh 701,5 triệu đồng và nhiều lần đưa tiền mặt cho Dinh, tổng số là 1,477 tỷ đồng. Từ tháng 5 đến hết tháng 12/2023, Nguyễn Thị Thủy đã nhận nộp giúp 82 bộ hồ sơ trong 17 đợt và nhận 137,3 triệu đồng; trong đó nộp ngân sách 113,91 triệu đồng, còn 23,39 triệu đồng sử dụng cá nhân. Ngoài ra, Dinh còn nhận thêm 70 triệu đồng, gồm 10 triệu đồng tiền nghỉ mát do Hương nhờ Trang chuyển và 60 triệu đồng tiền chúc tết.