Nga rút quân khỏi Chechnya

Giới phân tích coi đây là một chiến thắng mang đậm dấu ấn của Thủ tướng Putin.

Sau khi Liên Xô giải thể (năm 1991), nguyên Thiếu tướng không quân Nga Dzhokhar Dudayev đã đứng ra thành lập nước Cộng hòa tự trị Chechnya, ly khai khỏi Liên bang Nga. Sau đó, ông Dzhokhar Dudayev tự xưng làm Tổng thống Chechnya, tiến hành vũ trang quân đội, chống lại Chính phủ Liên bang Nga.

Để bình ổn tình hình tại Chechnya, tháng 12/1994, Liên bang Nga đã điều khoảng 60.000 quân cùng nhiều trang thiết bị quân sự tới khu vực này. Nhưng sau hơn 2 năm chiến tranh, đến tháng 1/1997, quân đội Nga đã phải rút quân khỏi Chechnya. Tuy nhiên, trước khi rút khỏi Chechnya, lính đặc nhiệm Nga đã kịp tiêu diệt Tổng thống tự phong Dzhokhar Dudayev (21/4/1996).

Được biết, sau khi quân đội Nga rút khỏi Chechnya, ông Aslan Maskhadov trở thành Tổng thống nước Cộng hòa này, nhưng Nga không chấp nhận. Và ông Aslan Maskhadov đã bị tiêu diệt trong một vụ tấn công chớp nhoáng của lính đặc nhiệm Nga tại làng Tolstoy, cách thủ phủ Groznyi (Grozny) 20 km về phía bắc hôm 8/3/2005.

Ngày 20/3/1999, với tư cách Thủ tướng, ông Putin đã trực tiếp lái chiếc Su-27 tới Chechnya, để có thêm căn cứ quyết định đưa quân tới khu vực này lần thứ hai. Nhưng dư luận cho rằng, việc thủ lĩnh Chechnya Shamil Basayev dẫn 5.000 tay súng xâm nhập vào lãnh thổ Liên bang Nga hôm 4/7/1999 là nguyên nhân khiến cuộc chiến Chechnya lần thứ hai xảy ra.

Việc cựu Tổng thống Putin có chuyến thăm bất ngờ đến thủ phủ Groznyi hôm 11/5/2004 chứng tỏ ông rất lo lắng về tình hình an ninh tại Chechnya sau cái chết của Tổng thống Akhmad Kadyrov.

Theo thống kê, trong 10 năm qua (1999-2009), các tay súng chống đối tại Chechnya đã tiến hành nhiều vụ khủng bố đẫm máu. Trong đó đáng kể nhất là vụ tấn công vào Nhà hát kịch Moskva làm 118 người chết và nhiều người khác bị thương hồi tháng 10/2002. Tiếp đến là vụ đánh bom tại ga xe điện ngầm Moskva khiến 50 người chết hồi tháng 2/2004.

Vụ khủng bố tại sân vận động Dinamo hôm 9/5/2004 đã khiến Tổng thống Chechnya Akhmad Kadyrov tử nạn và 7 quan chức cấp cao khác của nước cộng hòa này bị thương. Sau đó, những tên khủng bố đã tiến hành bắt cóc khoảng 1.300 con tin và giết hại hơn 330 người (phần lớn là trẻ em) tại Beslan hồi tháng 9/2004.

Theo lời khai của Nurpashi Kulayev, tên khủng bố duy nhất còn sống sót trong vụ khủng bố tại trường học Beslan, Tổng thống tự phong Aslan Maskhadov và thủ lĩnh Shamil Basayev là người đứng sau vụ thảm sát kể trên. Theo thống kê, hiện vẫn còn khoảng 500 tay súng chống đối đang lẩn trốn tại các khu vực rừng núi ở Chechnya.

Các tay súng Chechnya ra hàng: Ahmad Umarov (trái), em trai là Doku Umarov  - nguyên là Chỉ huy lực lượng bảo vệ Tổng thống tự phong.

Cách đây gần 3 năm (17/6/2006), Tổng thống tự phong Abdul Khalim Saydullayev đã bị lính đặc nhiệm Nga và Cảnh sát Chechnya tiêu diệt tại thị trấn Argun, cách thủ phủ Groznyi 15 km về phía đông. Được biết, nếu không bị tiêu diệt, Abdul Khalim Saydullayev sẽ trực tiếp chỉ huy vụ tấn công khủng bố quy mô lớn nhân dịp Nga tổ chức cuộc họp thượng đỉnh G8 tại thành phố Saint Petersburg.

Cơ quan An ninh Nga từng treo giải thưởng trị giá 10 triệu USD cho ai cung cấp thông tin hoặc giết được "Tổng tư lệnh" phiến quân Shamil Basayev. Shamil Basayev từng thừa nhận đã treo giải thưởng trị giá 50.000 USD cho ai giết được Tổng thống Akhmad Kadyrov. Và số tiền này tiếp tục là giải thưởng cho ai giết được con trai ông, Tổng thống đương nhiệm Ramzan Kadyrov. Giới truyền thông tiết lộ, ông Ramzan Kadyrov từng điều 3.000 cảnh sát vũ trang và lính đặc nhiệm truy bắt Shamil Basayev, nhưng bất thành.

Giới truyền thông cho biết, Shamil Basayev có hơn 70 triệu USD gửi ngân hàng nước ngoài và phiến quân Chechnya muốn kiểm soát số tiền này bởi nếu không sẽ rất khó khăn trong vấn đề tài chính. Được biết, số tiền kể trên được chia nhỏ và gửi tại các ngân hàng ở Mỹ, Ba Lan, Phần Lan, Anh và Gruzia dưới những danh nghĩa, tên tuổi khác nhau và số tiền kể trên từng được Shamil Basayev sử dụng vào việc ban thưởng, mua sắm vũ khí và huấn luyện lực lượng khủng bố, nhất là Lữ đoàn "góa phụ đen".

Theo giới thạo tin, 2 doanh trại được biết tới dưới biệt danh "Phương Đông" và "Phương Tây" của Nga sẽ được dỡ bỏ sau khi Tổng thống Dmitry Medvedev ký quyết định chấm dứt chiến dịch chống khủng bố tại Chechnya.

Được biết, Tổng thống Dmitry Medvedev đưa ra quyết định kể trên sau khi Ủy ban Chống khủng bố quốc gia đệ trình kiến nghị nhằm tạo các điều kiện để bình thường hóa hơn nữa tình hình trong khu vực và phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội ở Chechnya.

Trước đó (tháng 3/2003), người dân Chechnya đã đi bỏ phiếu, trong đó khoảng 90% ủng hộ Hiến pháp mới và nằm trong Liên bang Nga.

Tổng thống Chechnya Ramzan Kadyrov nhấn mạnh: những nỗ lực của Nga trong chiến dịch chống khủng bố tại Chechnya đã thu được những kết quả đáng kể và ngày 16/4 trở thành ngày lễ của nước cộng hòa này.

Ông Ramzan Kadyrov hy vọng, Chechnya sẽ nhanh chóng hòa nhập và lĩnh vực kinh tế sẽ được thúc đẩy bởi hòa bình, ổn định là cơ sở vững chắc để các nhà đầu tư hướng tới. Được biết, một sân bay tầm cỡ quốc tế đã được xây dựng tại Groznyi.

Ông Ramzan Kadyrov cho rằng, các phần tử khủng bố bên trong lãnh thổ Chechnya đã bị đập tan, nhiều thủ lĩnh và các tay súng khủng bố đã bị bắt hoặc bị tiêu diệt và cơ quan bảo vệ luật pháp hiện có đủ khả năng đảm bảo an ninh