Trung Quốc: Kết nối đối thoại Thái Lan – Campuchia

Ngoại giao trung gian

Xung đột tái bùng phát giữa lực lượng Thái Lan và Campuchia tại các khu vực biên giới tranh chấp trong tháng 12/2025 đã để lại những hệ lụy nghiêm trọng về an ninh và nhân đạo. Giao tranh khiến hơn 100 người thiệt mạng, đồng thời buộc hàng trăm nghìn dân thường phải rời bỏ nhà cửa để sơ tán khỏi các khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp. Nhiều khu dân cư và cơ sở hạ tầng thiết yếu bị hư hại, tạo thêm sức ép lớn đối với chính quyền địa phương và các nỗ lực ổn định tình hình trên thực địa.

Mặc dù hai bên sau đó đạt được thỏa thuận ngừng bắn, giới quan sát cho rằng tình hình vẫn tiềm ẩn bất ổn, trong bối cảnh những bất đồng lịch sử kéo dài chưa được giải quyết đầy đủ và cơ chế giám sát việc thực thi thỏa thuận còn gặp nhiều thách thức. Lệnh ngừng bắn theo đó mới chỉ là bước đi cần thiết nhằm hạ nhiệt căng thẳng trước mắt, chứ chưa đủ để loại bỏ các yếu tố có thể dẫn tới xung đột tái diễn.

Trước tình hình này, Trung Quốc đã chủ động tổ chức một cuộc tiếp xúc ngoại giao tại tỉnh Vân Nam, với sự tham dự của các đại diện cấp cao đến từ Thái Lan và Campuchia. Cuộc gặp do Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc chủ trì, tập trung vào việc tái khẳng định cam kết của các bên đối với lệnh ngừng bắn, đồng thời trao đổi các biện pháp nhằm duy trì đối thoại và hạn chế nguy cơ leo thang căng thẳng.

Tại cuộc họp, Trung Quốc kêu gọi các bên tiếp tục kiềm chế, tránh những hành động có thể làm gia tăng căng thẳng, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì các kênh liên lạc ngoại giao nhằm xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh. Bắc Kinh tái khẳng định lập trường ủng hộ giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở tôn trọng chủ quyền và lợi ích của các bên liên quan, đồng thời bày tỏ sẵn sàng hỗ trợ các nỗ lực nhằm củng cố lòng tin và duy trì ổn định lâu dài.

Cân bằng lợi ích

Từ góc nhìn rộng hơn, sự can dự của Trung Quốc trong tiến trình đối thoại giữa Thái Lan và Campuchia diễn ra trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực ngày càng phức tạp, với nhiều điểm nóng tiềm ẩn và nguy cơ tác động lan tỏa vượt ra ngoài phạm vi song phương.

Trong những năm gần đây, Trung Quốc được ghi nhận đã gia tăng mức độ tham gia vào các hoạt động ngoại giao mang tính trung gian, hướng tới hỗ trợ đối thoại, giảm căng thẳng và thúc đẩy các giải pháp chính trị cho xung đột, đặc biệt tại những khu vực có ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh của các nước láng giềng.

Cách tiếp cận này được giới quan sát đánh giá là có sự điều chỉnh nhất định so với giai đoạn trước, khi Bắc Kinh chủ yếu tập trung vào hợp tác kinh tế và phát triển. Trong các tuyên bố chính thức, Trung Quốc nhiều lần nhấn mạnh nguyên tắc giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, phản đối việc sử dụng vũ lực, đồng thời đề cao vai trò của đối thoại và tham vấn trong duy trì ổn định khu vực

Một số phân tích cho rằng, sự tham gia của Trung Quốc còn gắn liền với lợi ích rộng hơn liên quan đến ổn định tại Đông Nam Á lục địa. Đây là khu vực giữ vai trò quan trọng đối với các tuyến giao thương và chuỗi cung ứng xuyên biên giới, trong đó Trung Quốc có lợi ích kinh tế đáng kể. Bất ổn kéo dài tại các khu vực biên giới không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân địa phương, mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây gián đoạn các hoạt động kinh tế, tác động tiêu cực tới môi trường hợp tác và phát triển chung của khu vực.

Ở chiều ngược lại, cũng có những quan điểm cho rằng, việc các quốc gia Đông Nam Á tìm kiếm sự hỗ trợ từ các đối tác bên ngoài trong giải quyết các vấn đề nội khối cần được đặt trong khuôn khổ phối hợp chặt chẽ và minh bạch. Theo đó, điều quan trọng không nằm ở việc bên nào đảm nhận vai trò trung gian, mà ở cách thức các nỗ lực hòa giải được kết nối hài hòa với các cơ chế khu vực hiện có, qua đó bảo đảm cân bằng lợi ích, tôn trọng vai trò trung tâm của ASEAN và hướng tới các giải pháp ổn định, lâu dài.

Đối với Thái Lan và Campuchia, việc tham gia đối thoại dưới sự bảo trợ của Trung Quốc phản ánh những tính toán mang tính thực tiễn trong bối cảnh cả hai quốc gia đều đang đối mặt với nhiều thách thức trong nước. Áp lực về kinh tế, xã hội cùng yêu cầu ổn định đời sống người dân khiến việc duy trì hòa bình dọc tuyến biên giới trở thành ưu tiên trước mắt. Trong khi các vấn đề tranh chấp mang tính lịch sử và pháp lý phức tạp còn cần thêm thời gian, cũng như các khuôn khổ đàm phán phù hợp hơn để xử lý một cách bền vững.

Giới phân tích nhấn mạnh rằng, lệnh ngừng bắn đạt được sau các cuộc giao tranh hồi tháng 12/2025 mới chỉ là bước đi ban đầu nhằm hạ nhiệt căng thẳng, chưa thể coi là giải pháp lâu dài cho những bất đồng tồn tại giữa hai quốc gia láng giềng. Việc củng cố lệnh ngừng bắn, thiết lập các cơ chế liên lạc hiệu quả và từng bước xây dựng lòng tin giữa các bên vẫn là những nhiệm vụ cấp thiết, đòi hỏi nỗ lực liên tục không chỉ từ Thái Lan và Campuchia, mà còn từ các đối tác khu vực và quốc tế có liên quan.

Trong bối cảnh đó, cuộc tiếp xúc ngoại giao tại Vân Nam do Trung Quốc chủ trì được nhìn nhận như một nỗ lực nhằm tạo không gian đối thoại và giảm nguy cơ bạo lực tái diễn trong ngắn hạn. Tuy nhiên, triển vọng hòa bình bền vững vẫn phụ thuộc chủ yếu vào thiện chí chính trị của các bên liên quan, cũng như khả năng xây dựng và duy trì các cơ chế hợp tác khu vực hiệu quả, minh bạch và được chấp nhận rộng rãi.