“Bóng ma” Ferdinand Marcos

Vị tổng thống nhiều tai tiếng này chưa từng hưởng một đám tang chính thức. Thi hài Ferdinand Marcos hiện được đặt trong lồng kính tại tỉnh phía Bắc Ilocos Norte. Ngoài bộ huân chương mang trên ngực, vài vật dụng khác cũng được cất trong quan tài kính, trong đó có cây lược nhựa đen sản xuất tại Mỹ mà Marcos thời còn sống thích dùng, bộ quần áo ngủ cotton với hình trái tim đỏ (vật kỷ niệm ngày cưới được tặng từ người vợ Imelda) và chiếc hộp thiếc mà Marcos cất tiền xu để phát cho con.

Ngày nào cũng có người đến viếng Ferdinand Marcos, từ học sinh đến kẻ tò mò, muốn nhìn lại hình ảnh người từng trở thành luật sư nổi tiếng và thăng tiến nhanh trên con đường chính trị. Marcos cai trị và đưa Philippines lên vũ đài chính trị thế giới trong 21 năm.

Thi hài của Marcos vẫn được nhiều người viếng thăm.

Hai lần đắc cử Tổng thống, Marcos đã từng đưa quốc gia vào giai đoạn khủng hoảng chính trị nghiêm trọng khi áp dụng thiết quân luật năm 1972, thời điểm hàng loạt đối thủ chính trị cũng như đảng viên Cộng sản bị bỏ tù và tra tấn. Ông bị lật đổ bởi làn sóng biểu tình trong cuộc cách mạng nhân dân năm 1986. Gia đình Ferdinand Marcos được “đón đi và bị bỏ xó tại Hawaii bởi Washington” - như lời kể của bà Imelda.

Theo Catalino Bactot, người từng phục vụ công tác an ninh cho Ferdinand Marcos trong 17 năm và hiện trông coi quan tài kính của vị cố Tổng thống, thi hài Ferdinand Marcos là thật chứ không phải “người sáp” như nhiều đồn đại (dù xác Ferdinand Marcos bị phủ bằng 7 lớp sáp). Thật hay không, Ferdinand Marcos với mái tóc chải ngược trong quan tài kính cũng yên vị tại đây từ năm 1993, khi Tổng thống Fidel Ramos đồng ý cho Imelda đưa thi hài chồng về Philippines từ Hawaii, nơi Marcos từ trần năm 72 tuổi.

Thời gian gần đây, Imelda liên tục mở chiến dịch lấy lại thanh danh cho chồng, đồng thời vận động để được phép an táng chồng tại Nghĩa trang Anh hùng ở Libingan Ng Mga Bayani (Manila), nơi tất cả tổng thống Philippines được chôn cất và nơi Ferdinand Marcos từng xây sẵn cho mình một hầm huyệt. Đó là vị trí “đẹp” nhất Libingan Ng Mga Bayani, chỉ cách mộ chiến sĩ vô danh vài bước. Để được an táng Marcos với lễ tang chính thức, Imelda phải được đồng ý từ Tổng thống Gloria Macapagal Arroyo.

Cuộc thăm dò tháng 7/2005 cho thấy, Ferdinand Marcos được người dân Philippines đánh giá là Tổng thống uy tín nhất trong 5 đời tổng thống gần đây nhất. Tất nhiên, cuộc thăm dò không được xem là đại diện cho 87 triệu người Philippines.

“Không thể và không bao giờ có thể” - Tổng giám mục Oscar Cruz lên tiếng, khi nhắc đến việc “xét lại” quá khứ Ferdinand Marcos - “Có quá nhiều vụ giết chóc (thời Marcos), quá nhiều vụ cướp bóc, quá nhiều người mất tích. Ông ấy không thể là người hùng”.

Đề nghị chôn Marcos tại Libingan Ng Mga Bayani đã được đề cập trước đây. Năm 1998, Tổng thống Joseph Estrada (bạn thân gia đình Marcos) từng bật đèn xanh, cho rằng quá khứ Marcos nên được khép lại. Tuy nhiên, sự kiện Joseph Estrada bị lật đổ khiến vấn đề trở nên ách tắc. Người ta tin rằng Tổng thống Gloria Macapagal Arroyo rất có thể sẽ xem xét lại vấn đề.

Do đang đối mặt nhiều sức ép chính trị, đồng thời nỗ lực xây dựng đồng minh, Tổng thống Arroyo hẳn bắt đầu nghĩ đến gia đình Marcos như một điểm tựa. Tháng 7/2005, Arroyo đã tổ chức tiệc tối mời Imelda Marcos. Việc Tổng thống Arroyo “nghĩ đến” Imelda cũng là điều dễ hiểu.

Nhiều thành phần trung thành Marcos đã trở lại chính trường cũng như chiếm vị trí cao trong giới doanh nghiệp. Trong các ý kiến chỉ trích nặng nhất nhằm vào Tổng thống Arroyo có những ý kiến từ Ferdinand “Bong Bong” Marcos Jr. 47 tuổi (con trai Ferdinand Marcos), Thống đốc Ilocos Norte nhiệm kỳ 2; và từ Imee Marcos 49 tuổi (con gái Ferdinand Marcos), là dân biểu