Tân Tổng thống Gruzia Giorgi Margvelashvili: “Nối lại tình xưa” với nước Nga

Từ giáo sư triết học trở thành Tổng thống

Chào đời ngày 4/9/1969 tại thủ đô Tbilisi. Tới năm 1992, chàng sinh viên 23 tuổi G. Margvelashvili tốt nghiệp Khoa Triết học của Trường đại học Tổng hợp quốc gia Tbilisi (TSU). Ngay sau đó, ông ghi danh học tiếp hệ sau đại học tại Trường đại học Trung tâm châu Âu ở Budapest (Hungary), trở thành thạc sĩ triết học vào giữa năm 1994.

Trong giai đoạn từ năm 1993-1996, G. Margvelashvili theo học hệ Phó tiến sĩ ở Viện Triết học trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Gruzia. Năm 1998, Margvelashvili bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ triết học tại TSU, rồi được phong hàm Giáo sư khi tham gia giảng dạy ở Học viện Hành chính quốc gia Gruzia (GIPA) khi chưa đầy 30 tuổi.

Kế tiếp trong các năm từ 2000 đến 2006 và từ 2010 đến 2012, Margvelashvili được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng GIPA, được coi là "cái nôi" đào tạo giới viên chức nhà nước cao cấp. Cuối tháng 10/2012, sau khi giành được thắng lợi áp đảo trong kỳ bầu cử Quốc hội Gruzia, thủ lĩnh GD Bidzina Ivanishvili trong vai trò Thủ tướng đã bổ nhiệm Margvelashvili làm Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Nghiên cứu khoa học, rồi Phó thủ tướng vào đầu tháng 2/2013.

Trên cương vị là người đứng đầu ngành giáo dục Gruzia, Bộ trưởng Margvelashvili đã tiến hành những cải cách mạnh mẽ như thay đổi tận gốc rễ các kỳ thi tốt nghiệp trung học vốn mang nặng tính hình thức, đề cao vai trò tự chủ của hệ thống học đường, mạnh dạn giao quyền độc lập về tài chính cho các cơ sở cao học...

Đặc biệt là vào cuối tháng 4/2013, khi Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Nghiên cứu khoa học Margvelashvili thông báo rằng, kể từ niên khóa 2013-2014 trở đi, tất cả 650.000 học sinh trung học trên cả nước sẽ được cung cấp sách giáo khoa miễn phí, đã vấp phải sự phản đối kịch liệt vì động chạm đến đặc quyền kinh doanh "siêu lợi nhuận" của các nhà xuất bản, bị họ cáo buộc là "vi phạm trắng trợn quyền sở hữu trí tuệ theo Công ước Berne"(!).

G. Margvelashvili ăn mừng chiến thắng.

Hơn 3 tháng sau, Margvelashvili lại trở thành "tiêu điểm" của giới truyền thông Gruzia, sau khi bác bỏ đề nghị của Bộ Tài chính về sửa đổi Luật thuế thu nhập doanh nghiệp nhằm tăng nguồn thu cho ngân sách, được ông gọi là "cơn ác mộng" cho các công ty đang sử dụng nhiều lao động giúp giảm tình trạng thất nghiệp vốn đang là vấn đề trầm kha.

Trung tuần tháng 7 vừa qua, sau khi được GD đề cử làm ứng viên tổng thống, Margvelashvili quyết định từ nhiệm mọi chức vụ đang giữ "để tránh những dị nghị không đáng có về sự lạm dụng quyền lực trong chiến dịch tranh cử", như nguyên văn lời ông giãi bày với giới truyền thông trong quá trình vận động tranh cử.

Với tỷ lệ thắng cử chiếm 62,12% số phiếu cử tri, Margvelashvili đã vượt xa 2 đối thủ kỳ cựu còn lại là cựu Chủ tịch Quốc hội Gruzia Davit Bakradze, ứng viên của Phong trào Đoàn kết quốc gia (ENM) do Tổng thống đương nhiệm Mikheil Saakashvili làm thủ lĩnh, với tỷ lệ 21,72% số phiếu bầu và nữ Chủ tịch Nino Burjanadze của đảng Phong trào dân chủ - Hoa Gruzia (DM-UG) chiếm 10,18% số phiếu cử tri.

Có một điểm tương đồng trong mảng đời tư của tân Tổng thống Gruzia và đương kim Tổng thống Pháp Francois Hollande, đó là ông Margvelashvili cũng đang chung sống với người bạn gái là nữ diễn viên điện ảnh nổi tiếng Maka Chichua. M. Chichua từng thủ vai nữ chính trong bộ phim hài "Keep Smiling" (Hãy mỉm cười), sản phẩm điện ảnh hợp tác giữa 3 nước là Gruzia, Pháp và Luxemburg của nữ đạo diễn người Gruzia Rusudan Chkonia công chiếu năm 2012. "Keep Smiling" đã lọt vào danh sách đề cử phim nước ngoài hay nhất trong dịp trao giải Oscar lần thứ 85 vào cuối tháng 2 năm nay. Được biết, tân Tổng thống Gruzia sẽ chính thức nhậm chức vào ngày 17/11 tới đây.

Sẽ không có “thanh trừng chính trị”

Ngay sau khi hay tin đắc cử, tân Tổng thống Margvelashvili tuyên bố sẽ theo đuổi đường lối đối ngoại của người tiền nhiệm, cựu Tổng thống Saakashvili là gia nhập Liên minh châu Âu (EU) và Khối quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO); đồng thời cải thiện quan hệ với Liên bang Nga. Đặc biệt, ông muốn tôn trọng nền độc lập của 2 vùng lãnh thổ Abkhazia và Nam Ossetia, vốn được Nga hậu thuẫn, để không phát sinh những căng thẳng mới đe dọa hòa bình và sự ổn định trong cả vùng Caucasus.

Gruzia đã trải qua nhiều thời kỳ phát triển và suy tàn cho tới khi bị chia thành nhiều thực thể chính trị nhỏ vào thế kỷ XVI. Từ năm 1801 đến 1866, Nga đã dần dần xâm chiếm các vùng đất của Gruzia. Một nhà nước Dân chủ Cộng hòa Gruzia xuất hiện và từng tồn tại ngắn ngủi sau Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 nhưng rồi lại sụp đổ. Gruzia sáp nhập vào Liên bang Xôviết năm 1922.

Cho tới gần 70 năm sau, vào năm 1991, Gruzia lại tách  khỏi Liên bang Xôviết. Nhưng chưa hết, phải đợi sau một giai đoạn nội chiến và khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng, tới cuối thập niên 90, tình hình Gruzia mới đi vào ổn định.

G. Margvelashvili cùng cô con gái Anna bên ngoài một điểm bỏ phiếu ở Tbilisi.

Năm 2003, cuộc “Cách mạng hoa hồng” do cựu Tổng thống Mikhail Saakashvili dẫn đầu nổ ra đã thiết lập một chính phủ cải cách ủng hộ phương Tây. Họ đã lên kế hoạch để gia nhập NATO cũng như nỗ lực đưa các vùng đất chủ trương ly khai trở lại dưới quyền kiểm soát của Gruzia. Nhưng chính những nỗ lực đó đã làm xói mòn quan hệ với Nga, một phần cũng vì sự hiện diện của quân đội Nga trên lãnh thổ nước này.

Chiến thắng này của ông Giorgi Margvelashvili đã lần đầu tiên đem đến cho đảng Giấc mơ Gruzia trách nhiệm vừa nắm giữ vị trí Tổng thống vừa giữ vai trò chính trong điều hành bộ máy chính phủ. Việc ông Mikhail Saakashvili, người theo chủ nghĩa thân phương Tây hiện đại, sau một thập niên điều hành Gruzia, vừa thất cử và thời kỳ mới dưới sự lãnh đạo của ông Margvelashvili báo hiệu một khởi đầu mới cho một mối quan hệ tốt đẹp hơn với Nhà nước Liên bang Nga.

Alexei Pushkov, Chủ tịch Ủy ban Quan hệ quốc tế Duma đã viết trên trang Twitter cá nhân rằng: "Kết quả các cuộc bầu cử ở Gruzia là lẽ hết sức tự nhiên. Ông Saaskashvili chỉ có thể cho các cử tri thấy một nền tư tưởng chống Nga và những tội lỗi trong quá khứ của họ. Điều đó không đủ để giúp ông ấy giành chiến thắng". 

Ông Margvelasvili cũng cam kết rằng, Gruzia sẽ làm hết sức mình để giảm thiểu những căng thẳng trong quan hệ với Nga.

Tất cả các quận của Tbilisi và các thành phố như Batumi đều đang được phục hồi và hiện đại hóa, được xây dựng nhằm tạo nên thương hiệu cho từng thành phố. Gruzia ngày nay đem đến ấn tượng về một nước châu Âu hiện đại so với 10 năm trước đây. Tuy nhiên, người Gruzia vẫn chưa sẵn sàng để từ bỏ tự do của họ để gia nhập khối hiện đại hóa hay trở thành thành viên của khối NATO.

Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OSCE) và Khối Liên minh quân sự NATO đều xác nhận cuộc bầu cử là dân chủ và minh bạch. Nhiều đại diện các phái bộ quan sát viên trên thế giới cũng đánh giá tích cực về cuộc bầu cử này.

Tại Gruzia, ngôi vị Tổng thống được bầu theo hình thức bỏ phiếu toàn dân với nhiệm kỳ 5 năm. Theo Hiến pháp sửa đổi được Quốc hội Gruzia thông qua đầu năm nay, quyền hạn của tổng thống sẽ bị giới hạn đáng kể và phân chia bớt cho quốc hội và chính phủ. Qua đây, tân Tổng thống Margvelashvili cũng cho biết, ông sẽ thay toàn bộ thống đốc các tỉnh do ông Mikhail Saakashvili đã bổ nhiệm.

Ông cũng khẳng định sẽ không có việc thanh trừng chính trị. Ông nói: "Thanh trừng chính trị đi ngược lại khái niệm và các nguyên tắc của một quốc gia châu Âu hiện đại và ở Gruzia sẽ không có điều đó"