Ukraine đối mặt mùa đông lạnh cóng

Ngày 15/1, Tổng thống Ukraine Zelensky tuyên bố tình trạng khẩn cấp trong lĩnh vực năng lượng của Ukraine để giải quyết tình trạng gián đoạn nguồn cung cấp điện sau các cuộc tấn công dữ dội của Nga và cho biết sẽ tăng cường nhập khẩu năng lượng.

Các đội cứu hộ khẩn cấp ở Ukraine đã nỗ lực không ngừng nghỉ để khôi phục nguồn điện và hệ thống sưởi ấm trong bối cảnh nhiệt độ ban đêm xuống gần -20 độ C. Ông Zelensky cho biết tình trạng khẩn cấp sẽ cho phép chính quyền “nhiều lựa chọn và linh hoạt hơn”. Ông kêu gọi thành lập thêm các trung tâm nơi người dân có thể giữ ấm và sạc các thiết bị điện tử.

Trong tình hình khó khăn chung của Ukraine, lại có sự bất đồng nội bộ giữa Tổng thống Zelensky với Thị trưởng Kiev Klitschko. Ông Zelensky cho biết Kiev đã có những động thái ít hơn đáng kể so với các trung tâm lớn khác, đặc biệt là Kharkiv, thành phố lớn thứ hai của Ukraine, để chuẩn bị cho những khó khăn do các cuộc tấn công gây ra. “Ngay cả trong những ngày gần đây, tôi cũng không thấy đủ sự chuẩn bị”, ông nói. “Điều này cần phải được khắc phục khẩn cấp”.

Thị trưởng Kiev Klitschko phản bác rằng hệ thống sưởi đã được khôi phục, trừ khoảng 400 trong số 6.000 tòa nhà chung cư bị ảnh hưởng và các trung tâm hỗ trợ đang hoạt động 24 giờ/ngày. “Những tuyên bố như vậy, trước hết, làm suy yếu công sức tận tâm của hàng ngàn người, những chuyên gia”, ông Klitschko phát biểu. “Họ có thể không có vũ khí trong tay, nhưng thông qua những nỗ lực không mệt mỏi của mình, họ cũng đang chiến đấu vì đất nước”. Ông Zelensky cho biết một trụ sở điều phối thường trực sẽ được thành lập tại Kiev với Denys Shmyhal, Phó Thủ tướng thứ nhất kiêm Bộ trưởng Năng lượng mới được bổ nhiệm, giám sát công việc.

Không chỉ khó khăn do tác động của các cuộc tấn công tầm xa của Nga, cục diện trên chiến trường cũng gặp phải áp lực lớn từ các cuộc tiến quân của Nga, cũng như tinh thần chiến đấu sụt giảm. Tổng thống Zelensky đã phải kêu gọi quân đội giữ vững vị trí dọc theo chiến tuyến dài 1.200 km và các nhà ngoại giao tiếp tục nỗ lực để “đảm bảo hòa bình”. Ông nói: “Về phía chúng tôi, cần phải đạt hiệu quả tối đa. Chúng tôi kỳ vọng phía Mỹ cũng sẽ làm việc với năng suất tương tự. Cá nhân tôi kỳ vọng điều này”.

Tình trạng đào ngũ của 200.000 binh sĩ và 2 triệu người khác trốn nghĩa vụ quân sự là một trong nhiều thách thức mà quân đội Ukraine đang phải đối mặt, Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov cho biết. Ông Fedorov nói với quốc hội rằng các vấn đề khác bao gồm thủ tục hành chính quá mức, cách quản lý theo kiểu cũ và sự gián đoạn trong việc cung cấp thiết bị cho quân đội. “Chúng ta không thể tiến hành chiến tranh bằng công nghệ mới mà lại phải dựa vào cấu trúc tổ chức cũ”, ông Fedorov nói.

Ông Fedorov cũng cho biết Bộ Quốc phòng Ukraine đang đối mặt với khoản thiếu hụt ngân sách 300 tỷ hryvnia (6,9 tỷ USD). Tuy nhiên, ông cũng nói thêm rằng một số lĩnh vực đã nổi lên từ con số không, bao gồm các nhà sản xuất tên lửa tư nhân, hiện có khoảng 20 công ty, và hơn 100 công ty sản xuất hệ thống robot mặt đất.

Trong khi đó, châu Âu tiếp tục có những động thái nhằm gia tăng ủng hộ Ukraine giữa lúc Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chuyển hướng chú ý sang các khu vự khác gồm Venezuela, Greenland và Iran. Sau một cuộc làm việc tại Paris hôm 6/1, lãnh đạo các nước Anh, Pháp và Ukraine đã ký một tuyên bố chung trong đó nêu rõ Anh và Pháp sẵn sàng đưa quân đến Ukraine nhằm “bảo đảm an ninh sau lệnh ngừng bắn”.

“Sau lệnh ngừng bắn, Anh và Pháp sẽ thiết lập các trung tâm quân sự trên khắp Ukraine”, Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nói rõ rằng mục tiêu của lực lượng này là “để trấn an dư luận sau lệnh ngừng bắn” và lưu ý rằng lực lượng đó sẽ được đóng quân “ở vị trí rất xa phía sau đường ranh giới tiếp xúc”. Hiện chưa có thêm thông tin rõ ràng nào về quy mô hoặc phạm vi của lực lượng tiềm năng này.

Mặt khác, theo đề xuất của Ủy ban châu Âu, Ukraine sẽ có thể mua thiết bị quân sự từ các nhà cung cấp ngoài châu Âu khi được tiếp cận khoản vay 90 tỷ euro từ EU vào cuối năm nay. “Ưu tiên hàng đầu là các nước châu Âu, nhưng nếu không thể thì sẽ mua từ nước ngoài”, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết, đồng thời nói thêm rằng châu Âu nên được hưởng lợi về việc làm và nghiên cứu từ “hàng tỷ USD đang được đầu tư”. Đề xuất của bà thể hiện sự nới lỏng hơn so với cách tiếp cận của Pháp, vốn ủng hộ điều khoản “mua hàng châu Âu” nghiêm ngặt hơn. Ủy ban châu Âu cho biết một kế hoạch thay thế dựa trên việc sử dụng tài sản bị đóng băng của Nga vẫn đang được xem xét.

Về triển vọng đàm phán hòa bình giữa Nga và Ukraine, Tổng thống Mỹ Trump một lần nữa tuyên bố Ukraine - chứ không phải Nga - đang cản trở một thỏa thuận hòa bình tiềm năng. Quan điểm của ông Trump trái ngược hoàn toàn với các đồng minh châu Âu, những người luôn lập luận rằng Moscow ít quan tâm đến việc chấm dứt chiến tranh ở Ukraine.

“Tôi nghĩ ông ấy sẵn sàng đạt được một thỏa thuận”, ông Trump nói trong một cuộc phỏng vấn với hãng tin Reuters hôm 14/1. “Tôi nghĩ Ukraine ít sẵn sàng hơn để đạt được một thỏa thuận”. Moscow và Kiev vẫn bất đồng về vấn đề then chốt là lãnh thổ. Có rất ít dấu hiệu cho thấy ông Putin sẵn sàng nới lỏng các yêu cầu tối đa của mình.