Dẹp ma trận hóa đơn khống cùng công ty “ma”

Tại các địa bàn trọng điểm kinh tế như TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai, những “vòi bạch tuộc” này không chỉ gây thất thu ngân sách nhà nước hàng ngàn tỷ đồng mà còn tiềm ẩn nguy cơ tiếp tay cho tội phạm trốn thuế, rửa tiền, làm lũng đoạn môi trường kinh doanh minh bạch...

Thủ đoạn lập hệ sinh thái công ty ảo và những “bóng ma” ngàn tỷ

Trong những ngày cuối tháng 4/2026, dư luận không khỏi bàng hoàng trước thông tin về nhiều đường dây mua bán hóa đơn quy mô “khủng” bị triệt phá tại phía Nam. Đây là kết quả của đợt cao điểm tấn công trấn áp tội phạm, bảo đảm an ninh, trật tự cho các sự kiện trọng đại của đất nước.

Tại đầu tàu kinh tế TP Hồ Chí Minh, Phòng Cảnh sát kinh tế mới triệt phá một đường dây do Lê Văn Hiền (sinh năm 1984, trú phường Tân Sơn Nhì, TP Hồ Chí Minh) cầm đầu. Để tạo vỏ bọc hoàn hảo, nhóm này đã sử dụng tới 35 pháp nhân công ty “ma” để phát hành, mua bán trái phép hơn 16.700 hóa đơn GTGT, với tổng trị giá hóa đơn ghi khống lên đến 3.171 tỷ đồng. Đáng kinh ngạc hơn, qua đấu tranh, Lê Văn Hiền còn khai nhận đã sử dụng thêm 326 pháp nhân khác cùng 28 tài khoản ngân hàng để “phù phép”, hợp thức hóa dòng tiền, nâng tổng số tiền giao dịch liên quan lên hơn 3.800 tỷ đồng.

Trước đó, qua rà soát, triển khai các biện pháp công tác nghiệp vụ, Phòng Cảnh sát kinh tế phát hiện Công ty Thái Hưng (địa chỉ 327-329 Tô Hiến Thành, phường Hòa Hưng, TP Hồ Chí Minh) có nhiều dấu hiệu sai phạm như: Xuất hóa đơn có doanh thu bán ra lớn nhưng kê khai tờ khai thuế GTGT bán ra không đúng (kê khai giảm, che giấu doanh thu)...

Tiếp tục rà soát hóa đơn của các công ty khác xuất cho Công ty Thái Hưng, Phòng Cảnh sát kinh tế phát hiện nhiều bất thường về việc kê khai, sử dụng hóa đơn; nghi vấn các công ty này có thể thuộc cùng một hệ sinh thái, do một băng nhóm chuyên nghiệp lập ra để mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ nên Phòng Cảnh sát kinh tế đã xác lập chuyên án để đấu tranh về hành vi “In, phát hành, mua, bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước”.

Quá trình đấu tranh, Phòng Cảnh sát kinh tế đã phối hợp với các lực lượng chức năng áp dụng tổng hợp các biện pháp nghiệp vụ làm rõ toàn bộ băng nhóm mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ chuyên nghiệp này. Tiến hành phá án, ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Lê Văn Hiền và 11 bị can liên quan về “Tội phát hành, mua bán trái phép hóa đơn”, Phòng Cảnh sát kinh tế đã thực hiện việc khám xét nhà các đối tượng.

Qua đó, Phòng Cảnh sát kinh tế đã thu giữ tới 207 USB Token dùng để duyệt, ký hóa đơn GTGT điện tử; 2 đầu ghi CPU, 1 laptop... - những “công cụ” đắc lực giúp các đối tượng ngồi một chỗ nhưng có thể xuất hóa đơn xuyên địa bàn.

Tương tự, tại địa bàn giáp ranh Đồng Nai, vào giữa tháng 3 vừa qua, một chuyên án cũng đã bóc gỡ đường dây liên tỉnh do Đoàn Nguyễn Thái Hằng, Nguyễn Thị Hoài Thương và đồng bọn điều hành. Công an Đồng Nai đánh giá đây là đường dây mua bán trái phép hóa đơn GTGT hoạt động có tính chất liên tỉnh, quy mô lớn nhất khu vực phía Nam thời gian qua, gồm nhiều đối tượng tham gia với các phương thức thủ đoạn tinh vi, hoạt động trong một thời gian dài.

Bước đầu, cơ quan điều tra xác định nhóm bị can trên đã thành lập hơn 60 công ty “ma” để mua bán trái phép hơn 10.000 tờ hóa đơn với tổng số tiền hơn 6.000 tỷ đồng. Hiện Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Đồng Nai đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố 9 bị can để điều tra về hành vi mua bán trái phép hóa đơn. Trước đó, đầu tháng 2/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh cũng đã bắt giam một nữ giám đốc mua bán trái phép hóa đơn, thu lợi bất chính hàng trăm triệu đồng...

Bằng các biện pháp nghiệp vụ, Phòng Cảnh sát kinh tế phát hiện trên địa bàn tỉnh Bình Dương (cũ) xuất hiện nhiều nhóm đối tượng thu mua sắt thép phế liệu để bán cho các công ty thép trên địa bàn. Do không có hóa đơn đầu vào nên các nhóm đối tượng này đã thành lập nhiều nhóm công ty (lên tới 70 công ty) để mua trái phép hóa đơn của 50 công ty “ma” do Phạm Thị Ánh (ngụ tại tỉnh Bắc Ninh) thành lập, sử dụng và xuất khống hóa đơn cho các công ty thép, với số lượng hàng ngàn hóa đơn, trị giá hàng ngàn tỷ đồng...

Quá trình điều tra, Phòng Cảnh sát kinh tế xác định: Từ tháng 9 đến tháng 11/2025, Trương Thị Hồng đã thành lập, sử dụng pháp nhân Công ty TNHH Thương mại thép Hoàng Minh Phát (địa chỉ: số nhà 26, ấp Mỹ Phú, xã Phụng Hiệp, TP Cần Thơ) do Hà Đức Anh đứng tên giám đốc (được Hồng thuê và trả mức lương 10 triệu đồng/tháng) phát hành trái phép hàng trăm hóa đơn GTGT khống, kèm theo hàng hóa mua của các cá nhân không hóa đơn chứng từ, với trị giá chưa thuế GTGT gần 31 tỷ đồng, thuế GTGT gần 3,1 tỷ đồng, tổng trị giá hơn 34 tỷ đồng, để Công ty TNHH MTV Thép VAS An Hưng Tường (địa chỉ: khu phố 3, phường Hòa Lợi, TP Hồ Chí Minh) kê khai báo cáo thuế đầu vào.

Để hợp thức hóa đầu vào cho nguồn hàng trên, Trương Thị Hồng đã mua hàng trăm hóa đơn GTGT của Công ty TNHH Thương mại dịch vụ đầu tư và phát triển Vạn An Phát và Công ty TNHH Công nghiệp Tiến Long do Phạm Thị Ánh thành lập, sử dụng, với trị giá chưa thuế GTGT là hơn 30,7 tỷ đồng, thuế GTGT hơn 3 tỷ đồng, tổng trị giá hơn 33,8 tỷ đồng. Trương Thị Hồng đã thu lợi bất chính số tiền hàng trăm triệu đồng.

Phòng Cảnh sát kinh tế đã ra quyết định khởi tố và bắt tạm giam Trương Thị Hồng về tội “Phát hành, mua bán trái phép hóa đơn”; đồng thời, tiếp tục tập trung lực lượng điều tra, làm rõ các vai trò, trách nhiệm của từng đơn vị, cá nhân liên quan...

Những “lỗ hổng” cần lấp đầy

Từ các vụ án trên, câu hỏi đặt ra là vì sao các công ty “ma” lại có thể mọc lên như “nấm sau mưa” như vậy? Câu trả lời nằm ở sự lợi dụng chính sách thông thoáng trong thành lập doanh nghiệp và sự chủ quan, thậm chí là tiếp tay của một bộ phận cán bộ thực thi công vụ.

Thủ đoạn phổ biến nhất hiện nay là “cắt dấu vết dòng tiền qua ngân hàng”. Theo đó, để hợp thức hóa theo quy định thanh toán không dùng tiền mặt, các đối tượng vẫn thực hiện chuyển khoản qua ngân hàng đúng trị giá hóa đơn. Tuy nhiên, ngay sau đó, số tiền này được rút mặt ra và nộp lại vào tài khoản cá nhân để trả lại cho bên mua, sau khi đã trừ đi phần “phí hóa đơn”. Như vậy, rõ ràng dù tiền vẫn chạy qua ngân hàng nhưng giao dịch là không có thật. Đây chính là kẽ hở mà các đối tượng lợi dụng để che mắt cơ quan chức năng.

Bên cạnh hóa đơn GTGT của doanh nghiệp, thời gian qua, thị trường còn xuất hiện loại “hóa đơn chuyển khoản giả”. Chỉ với vài chục ngàn đồng, các đối tượng có thể mua được hình ảnh xác nhận chuyển khoản giống thật 100% để lừa đảo người bán hàng. Lợi dụng sự vội vàng của người bán, kẻ gian đưa ra các lý do như “nghẽn mạng”, “ngân hàng đang xử lý” sau khi đưa ra ảnh hóa đơn giả để chiếm đoạt hàng hóa rồi biến mất...

Theo Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh, thực tế tình hình tội phạm mua bán trái phép hóa đơn có chiều hướng gia tăng, diễn biến hết sức phức tạp, quy mô ngày càng lớn... Với hình thức hóa đơn điện tử, các đối tượng không cần gặp mặt trực tiếp vẫn có thể tiến hành mua bán hóa đơn, do đó tình trạng chào mời, mua bán hóa đơn diễn ra công khai trên các mạng xã hội như: Zalo, Facebook, Telegram... gây thiệt hại rất lớn cho ngân sách nhà nước, ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh lành mạnh.

Các đường dây mua bán trái phép hóa đơn của các đối tượng không chỉ bán hóa đơn cho các doanh nghiệp để trốn thuế, lừa đảo chiếm đoạt tiền hoàn thuế, mà còn xuất bán cho các doanh nghiệp nhằm tạo doanh số để vay tiền ngân hàng, phát hành trái phiếu, chuyển tiền trái phép qua biên giới, hoặc các doanh nghiệp nhà nước dùng để hợp thức hóa chứng từ nhằm thực hiện các hành vi tham nhũng.

Qua các vụ việc kể trên cho thấy các đường dây mua bán trái phép hóa đơn hoạt động với phương thức, thủ đoạn rất tinh vi, phức tạp, có sự tổ chức chặt chẽ và phân công nhiệm vụ cụ thể. Đầu tiên có thể kể là nhóm đối tượng thành lập doanh nghiệp, để thành lập các công ty “ma”, các đối tượng không trực tiếp đứng tên các doanh nghiệp mà sử dụng thẻ căn cước của người quen, người thân; thuê thẻ căn cước của người khác hoặc mua thẻ căn cước tại các tiệm cầm đồ, của các đối tượng bán trên mạng để thành lập các doanh nghiệp, tự ký tên giám đốc, kế toán rồi đăng ký chữ ký với cơ quan chức năng.

Một phương thức khác để có được pháp nhân các công ty “ma” là các đối tượng mua lại các công ty tạm dừng hoạt động, nhưng có mã số thuế tồn tại trên hệ thống từ 3 năm trở lên rồi làm thủ tục đăng ký hoạt động trở lại để mua bán hóa đơn. Nhóm đối tượng tìm kiếm khách hàng thường tham gia các hội nhóm, nhất là hội nhóm kế toán của các doanh nghiệp để móc nối với nhau tạo nên mạng lưới môi giới bán hóa đơn không chỉ ở TP Hồ Chí Minh mà còn rộng khắp cả nước. Ngoài ra, các đối tượng còn sử dụng mạng xã hội như Zalo, Facebook, Telegram... để chào bán hóa đơn cho các doanh nghiệp...

Trước tình hình trên, ngành Thuế và lực lượng Công an đã phối hợp triển khai nhiều biện pháp nghiệp vụ cứng rắn. Riêng trong năm 2025, ngành Thuế TP Hồ Chí Minh đã rà soát hơn 45.000 người nộp thuế thuộc diện cảnh báo, cưỡng chế ngừng sử dụng hóa đơn hàng trăm trường hợp. Việc áp dụng hệ thống tự động so sánh doanh thu trên hóa đơn với tờ khai thuế đã giúp phát hiện kịp thời các trường hợp kê khai thiếu, sai thuế suất.

Nhờ đối chiếu hóa đơn đầu vào của doanh nghiệp này với đầu ra của doanh nghiệp kia, cơ quan chức năng đã nhận diện được các chuỗi doanh nghiệp “ma” lập ra chỉ để trục lợi hoàn thuế. Kết quả, hàng ngàn tỷ đồng đã được các doanh nghiệp tự nguyện kê khai bổ sung và nộp vào ngân sách.

Tháng 2/2026, Cục Thuế, Bộ Tài chính ban hành Công văn 1093/CT-VP hỏa tốc, yêu cầu siết chặt kỷ cương, tuyệt đối không được tiếp tay cho hành vi mua bán hóa đơn, trốn thuế...

Cuộc chiến chống tội phạm về hóa đơn là một hành trình dài hạn và cam go. Với tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, lực lượng Công an đang quyết tâm xóa tận gốc các đường dây mua bán hóa đơn. Tuy nhiên, mỗi doanh nghiệp và người dân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, tuyệt đối không tham gia mua bán, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp để tránh những rủi ro pháp lý nghiêm trọng. Môi trường kinh doanh chỉ thực sự minh bạch khi mỗi mắt xích trong nền kinh tế đều thượng tôn pháp luật.