Hồ sơ điệp viên Liên Xô Israel Beer

11:21 03/10/2021

Trong thời kỳ Chiến tranh lạnh, Israel luôn là một địa bàn hoạt động quan trọng của tình báo XôViết, cho dù về mặt địa lý, quốc gia này không phải là một đối thủ có tầm quan trọng chiến lược. Trọng tâm các thông tin được khai thác tại đây chủ yếu tập trung vào những bí mật về công nghiệp quốc phòng của Mỹ nằm trong các vũ khí hiện đại trang bị cho Israel (vốn là một đồng minh thân cận nhất của Washington trong khu vực).

Năm 1961, Israel đã bị chấn động bởi một vụ bê bối lớn - điệp viên mang tên Israel Beer (có tài liệu sử dụng tên gọi), người nhiều năm giữ các vị trí chủ chốt trong quân đội và cơ quan tình báo Israel, đã giúp Liên Xô có được nhiều bí mật của NATO.

Thuở bình minh của nhiệm vụ

Các nhà nghiên cứu cho tới hiện nay vẫn chưa thể thống nhất được về chân dung thực sự của Israel Beer, cho dù đã trải qua cả nửa thế kỷ sau cái chết của ông trong tù. Câu trả lời chuẩn xác cho những nghi vấn trên có lẽ chỉ nằm trong những tài liệu có dấu tuyệt mật trong kho lưu trữ của KGB. Những thông tin ban đầu cho biết, Georg (Israel) Beer sinh ngày 12-10-1912 tại Vienna (Áo) trong một gia đình tư sản Do Thái. Chàng trai trẻ học tại Đại học Berlin, nhưng vào năm 1938, khi ở Đức, cuộc đàn áp người Do Thái bắt đầu, anh trở về quê hương của mình. Beer đã lên kế hoạch tiếp cận cộng đồng người Do Thái ở Palestine và hy vọng có sự giúp đỡ từ tổ chức thanh niên Do Thái Hehaluts. Đây là nơi kết thúc tiểu sử của một người có thật tên là Georg Beer - chàng trai 26 tuổi người Áo - mất tích.

Cùng năm, một người khác đến Palestine với các giấy tờ của Beer Georg. Theo một số tài liệu, nhà văn người Anh Bernard Hutton, người cộng tác với tình báo Liên Xô, đã cố gắng làm sáng tỏ lịch sử của người đàn ông bí ẩn - nói rằng, tình báo viên Israel Beer được biết đến ở Liên Xô với mật danh “đồng chí Kurt”. Ông sinh năm 1914, là một người cộng sản - vào đầu những năm 1930, làm nhân viên của khu cư trú của Liên Xô tại Áo.

Nhà văn gặp tình báo viên này năm 1934 tại Moscow - cả hai đều sống trong khu tập thể của Quốc tế Cộng sản (Comintern), nằm trên phố Gorky (nay là Tverskaya). Đồng chí Kurt từng thực hiện một nhiệm vụ bí mật ở Tây Ban Nha vào giữa những năm 30, rồi trở lại Moscow. Sau đó, đồng chí Kurt một lần nữa được cử đến Vienna, và từ đó, vào năm 1938, lên đường đến Palestine. Nhà văn cho rằng, các giấy tờ mang tên Beer Israel đồng chí Kurt có được sau khi chủ nhân thực của hộ chiếu bị giết.

Hồ sơ điệp viên Liên Xô Israel Beer -0
Israel Beer.

Sau khi chuyển đến Palestine, Georg Beer đổi tên thành Israel và gia nhập tổ chức ngầm “Haganah”, hoạt động nhằm bảo vệ các khu định cư của người Do Thái. Về giai đoạn trước của cuộc đời, khi còn trẻ, Beer được cho là đã học tại Đại học Vienna. Ở đó, ông nghiên cứu văn học Đức, và khi kết thúc nghiên cứu, nhận được bằng Tiến sĩ. Ngoài ra, Israel còn học trong studio của đạo diễn nổi tiếng người Áo Max Reinhardt và sau khi tốt nghiệp đã làm việc một thời gian với vai trò đạo diễn tại nhà hát Burgtheater Vienna.

Năm 1936, Beer quyết định tình nguyện đến Tây Ban Nha để chiến đấu bên phe Cộng hòa trong cuộc nội chiến nổ ra ở đó. Người tân binh có kinh nghiệm quân sự này bắt đầu chiến đấu với tư cách là một người cố vấn, nhưng nhanh chóng được thăng chức Tiểu đoàn trưởng trong các lữ đoàn quốc tế. Số phận đã che chở Beer ở Tây Ban Nha - anh sống sót sau các trận chiến ở Guadalajara, Teruel và Madrid. Nhưng phe Cộng hòa bị đánh bại, Israel buộc phải quay trở lại Áo. Tuy nhiên, không được bao lâu - Beer đã trở thành một người theo chủ nghĩa phục quốc Do Thái, ở Palestine.

Rất nhanh chóng, những kiến thức khá rộng của Beer về lịch sử quân sự, khả năng phân tích và tư duy mang tầm chiến lược của anh đã thu hút được sự quan tâm đặc biệt của nhiều lãnh đạo cao cấp của quân đội Israel về sau này - trong đó đáng chú ý có cả người sáng lập ra Haganah là Eliyahu Golomb và hai chỉ huy cao cấp khác là Yaakov Dori và Yigael Yadin, hai tổng tham mưu trưởng đầu tiên của quân đội Israel.

Cho đến năm 1949, Beer đã là chỉ huy Ban kế hoạch tác chiến trong Bộ Tổng tham mưu quân đội Israel, đồng thời là trợ lý thân cận nhất của tướng Yigael Yadin - nhà lãnh đạo trẻ tuổi thứ hai trong lịch sử tại cơ quan quân sự trọng yếu này của Israel. Dưới sự nâng đỡ của tướng Yadin, Beer đã nỗ lực hết sức để hy vọng trở thành nhân vật phó của ông ta. Việc bổ nhiệm đáng tiếc đã bị hủy bỏ vào đúng thời khắc cuối cùng vì một số nguyên nhân chính trị.

Hồ sơ điệp viên Liên Xô Israel Beer -0
Báo chí Israel đưa tin về vụ bắt giữ Beer.

Những nghi ngờ bắt đầu

Công lao của Israel được đánh giá cao bởi anh hùng chiến tranh David Ben-Gurion - một trong những người sáng lập ra nhà nước Do Thái - sau khi giữ chức vụ Thủ tướng Israel, đã chọn Beer làm cố vấn cho mình. Tuy nhiên, điều này đã không ngăn được Beer lãnh đạo cơ quan an ninh của đảng Công nhân Thống nhất thân Liên Xô (MAPAM), đảng không được đưa vào chính phủ của Ben-Gurion vì quan điểm cánh tả. Với tư cách là đại diện của đảng này, Beer đã cố gắng có được một ghế trong quốc hội, nhưng không thành công.

Beer có mối quan hệ hoàn toàn khác với một nhà lãnh đạo quân sự nổi tiếng khác của Israel - Tướng Moshe Dayan - Tổng Tham mưu trưởng Quân đội, người không tin tưởng Beer, coi ông là kẻ dối trá. Không rõ sự thù địch này dựa trên điều gì nhưng Dayan không giấu giếm ác cảm, dựa trên sự nghi ngờ. Năm 1956, trong chuyến thăm của một phái đoàn Israel tới Pháp, Moshe Dayan đã nói thẳng vào mặt Beer là gián điệp. Bị thôi thúc bởi sự nghi ngờ, Dayan cấm Beer mặc quân phục và ngăn ông tham gia các cuộc họp bí mật về cuộc khủng hoảng Suez. Người đứng đầu cơ quan tình báo Mossad của Israel, Isser Harel, cũng không thích Beer, nghi ngờ Beer có liên hệ với tình báo Liên Xô khoảng một năm trước khi có liên hệ chính thức đầu tiên.

Hồ sơ điệp viên Liên Xô Israel Beer -0
Isser Harel - Giám đốc Mossad - đối thủ chính của Israel Beer trong nhiều năm.

Vào đầu những năm 1950, các chính sách bài Do Thái của Joseph Stalin đã buộc Israel từ bỏ đường lối thân Liên Xô, nhưng Beer vẫn trung thành với quan điểm cộng sản. Năm 1956, ông trả lời đề nghị của người quen mới - phóng viên TASS người Israel, Sergei Losev (theo các cơ quan đặc nhiệm của Israel, đây là một sĩ quan tình báo Liên Xô) - phác thảo tầm nhìn của ông về quan hệ giữa Israel và Liên Xô. Thực tế về các mối quan hệ của họ không thoát khỏi sự chú ý của Cơ quan An ninh Israel (SHABAK).

Bị triệu tập để thẩm vấn, Beer giải thích ông chỉ có quan hệ thân thiện với Losev. Họ tin ông, nhưng yêu cầu chấm dứt mọi liên lạc với người mới quen. Tuy nhiên, Beer tiếp tục gặp Losev trong các bữa tiệc chiêu đãi được tổ chức tại các đại sứ quán của Liên Xô, Hungary và Bulgaria từ tháng 9-1957 đến tháng 1-1958. Theo các cơ quan đặc vụ Israel, chính Losev, người đã đưa Israel xích lại gần với các nhân viên tình báo Liên Xô làm việc dưới vỏ bọc của Đại sứ quán Liên Xô tại Israel. Từ họ, Israel nhận nhiệm vụ thiết lập liên lạc với người đứng đầu cơ quan tình báo của Đức - Tướng Gerhard Gehalny. Vị tướng này là một chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực của mình - không chỉ tái tạo thông tin tình báo sau chiến tranh tại liên bang Đức mà còn giúp xây dựng hệ thống tương tự ở Ai Cập.

Năm 1958, Beer gặp Gerhard trong các chuyến đi của ông đến Áo và Đức, hy vọng rằng mối quan hệ giữa họ sẽ được giữ bí mật mà không tính đến việc, vào thời điểm đó, giữa các cơ quan tình báo của Israel và Đức có các mối liên hệ chặt chẽ phát triển liên quan đến việc tìm kiếm bọn phát xít trốn ở các nước Arab. Tướng Gehaln ngay lập tức tiết lộ hành vi của Beer với Mossad. Beer bị triệu tập, điều tra và bị bắt giam sau đó.

Đoạn kết của siêu điệp viên

Tin tức về vụ bắt giữ Beer sau đó đã gây ra một cơn sốc thực sự tại Israel. Tờ Maariv đã đặt tít bài viết là “Sét đánh ngang tai”, tạp chí “HaOlam HaZeh” còn phát hành cả một số riêng về đề tài trên... Tin tức về vụ bắt giữ Beer đã gây ra phản ứng trái ngược nhau ở cấp nhà nước - những người ưu ái Beer như Thủ tướng Yitzhak Navon, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Shimon Peres, và Giám đốc cơ quan tình báo quân sự Haim Herzog - người ủng hộ Beer, đã không tin vào sự tham gia của người bạn cũ của mình vào hoạt động gián điệp.

Trong một cuộc khám xét căn hộ của Beer, Mossad đã tìm thấy cái gọi là “Kế hoạch Leviathan” - một tài liệu về việc chuẩn bị một cuộc đảo chính quân sự ở Israel, và một cuốn sổ ghi ngày tháng được khoanh bằng bút chì đen và đỏ. Các nhà điều tra nghi ngờ rằng là một mã hóa bí mật, nhưng dù cố gắng đến đâu, họ cũng không thể giải mã được. Không lâu sau, trước sự thất vọng, họ được biết, ngày đánh dấu là ngày Israel gặp gỡ với tình nhân của mình. Năm 1962, tòa tuyên Beer phạm tội phản quốc và kết án 10 năm tù. Đối thủ của Beer Isser - Harel - không hài lòng với phán quyết, tin rằng Beer Israel đã gây ra thiệt hại lớn cho an ninh đất nước, và yêu cầu tăng thời hạn lên ít nhất 15 năm.

Tòa án tối cao chú ý đến các lập luận của người đứng đầu Mossad, tăng thời hạn tù Beer thêm 5 năm. Hình phạt kéo dài đến hết cuộc đời của Beer. Ngày 1-5-1966, ông chết trong phòng giam vì một cơn đau tim nặng. Beer đã dành ba năm cuối đời để viết cuốn sách “An ninh của Israel: Hôm qua, hôm nay và ngày mai”.

Đỗ Tiến