Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Tên lửa hành trình

Mối đe dọa từ tên lửa hành trình bay thấp sẽ gia tăng cùng với sự phát triển những giải pháp chi phí thấp dựa trên linh kiện công nghiệp có sẵn trên thị trường, có thể được sản xuất hàng chục nghìn đơn vị mỗi năm. Theo một nghĩa nào đó, Nga có thể được coi là quốc gia tiên phong trong lĩnh vực này.

Tuy nhiên, Hoa Kỳ đang phát triển một dòng tên lửa hành trình Barrakuda dạng mô-đun - Barrakuda-100, Barrakuda-250 và Barrakuda-500 - với tầm bắn lần lượt là 150, 500 và 960 km. Chi phí của tên lửa hành trình Barrakuda dự kiến không quá 300 USD, thấp hơn đáng kể so với những tên lửa hành trình hiện có như Tomahawk (1,5-2,5 triệu USD) và JASSM-ER (1-2 triệu USD).

Các nước châu Âu đang cùng nhau phát triển một dự án chế tạo tên lửa hành trình ELSA (European Long-Range Strike Approach) với tầm bắn lên đến 2.000 km. Cục Trang bị Vũ khí Pháp (DGA) công bố đơn đặt hàng đầu tiên cho máy bay không người lái tấn công cảm tử tầm xa chạy bằng động cơ phản lực, do MBDA và nhà sản xuất máy bay không người lái Aviation Design của Pháp cung cấp. Máy bay không người lái cảm tử này dự kiến có tầm bay 500 km và đầu đạn nặng 40 kg. Về cơ bản, nó chỉ đơn giản là một tên lửa hành trình giá rẻ, được viết tắt một cách thời thượng là “UAV”.

UAV cảm tử tầm xa

Trong chiến tranh, máy bay không người lái cảm tử tầm xa trở thành vũ khí chính để tấn công các mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ đối phương. Cả Nga và Ukraine đều đang sử dụng máy bay không người lái cảm tử tầm xa này, hiện có số lượng lên đến hàng trăm chiếc mỗi ngày. Dựa trên dữ liệu công khai, sản lượng hiện tại của dòng máy bay không người lái cảm tử tầm xa Geranium là khoảng 300-500 chiếc mỗi ngày.

Về mặt lý thuyết, vài nước công nghiệp hóa như Hoa Kỳ và Trung Quốc có thể sản xuất hơn một triệu máy bay không người lái cảm tử tầm xa mỗi năm, cho phép họ phóng hàng nghìn chiếc chống lại đối phương mỗi ngày. Nga hoàn toàn có thể sản xuất số lượng tương tự nếu có đủ ý chí chính trị.

Máy bay không người lái FPV đã trở thành một phát hiện khác của hệ thống phòng không - tất nhiên, về mặt hình thức, chúng khó có thể được phân loại là vũ khí chính xác tầm xa, nhưng tầm hoạt động của từng máy bay không người lái FPV, được điều khiển bằng cả sóng radio và cáp quang, đã vượt quá 60 km, tương đương với tầm bắn của pháo nòng và pháo phản lực.

Liệu có khả năng trong vòng 5 năm nữa, tầm bắn của chúng sẽ vượt quá 100 km? Hơn nữa, như Chiến dịch Mạng Nhện của Ukraine đã chứng minh, máy bay không người lái FPV có thể được phóng đến hậu phương của kẻ thù bằng cách này hay cách khác, sau đó chúng được sử dụng để tấn công từ khoảng cách hàng nghìn km so với điểm xuất phát.

Một máy bay không người lái FPV như vậy bay hơn 50 km - và việc nó bị vô hiệu hóa bằng phương tiện tác chiến điện tử (EW) hầu như là điều không thể. Lực lượng vũ trang Ukraine (UAF) có kế hoạch tăng sản lượng máy bay không người lái FPV lên 4 triệu chiếc mỗi năm (sử dụng linh kiện sản xuất tại Trung Quốc). Nga có khả năng sản xuất số lượng tương đương, với tỷ lệ nội địa hóa linh kiện cao hơn. Trung Quốc có khả năng sản xuất hàng chục triệu máy bay không người lái FPV.

Tên lửa chiến thuật

Một trong những mối đe dọa nghiêm trọng nhất là tên lửa chiến thuật siêu thanh và siêu tốc di chuyển theo quỹ đạo đạn đạo hoặc bán đạn đạo, với tầm bay lên tới 1.000 km hoặc hơn. Hiện nay, có một xu hướng rõ ràng là tăng tầm bắn của tên lửa chiến thuật từ 300 500 km lên 800-1.000 km. Cụ thể, các tên lửa chiến thuật ATACMS hiện có, được phóng từ bệ phóng M142 HIMARS và M270 MLRS, có tầm bắn khoảng 300 km, trong khi tên lửa chiến thuật PrSM tiềm năng, được quân đội Hoa Kỳ đưa vào sử dụng, có thể có tầm bắn khoảng 1.000 km.

Công ty hàng không vũ trụ Linkun Tianxing của Trung Quốc đang phát triển tên lửa đạn đạo YKJ-1000 với đầu đạn siêu thanh lượn có tầm bắn 1.300 km. Tên lửa này được chế tạo từ vật liệu thương mại giá rẻ, chẳng hạn như bê tông xốp, được sử dụng làm lớp phủ chịu nhiệt, cho phép sản xuất loại tên lửa này với số lượng lớn, điều không thể thực hiện được với các loại vũ khí siêu thanh hiện có.

Hoa Kỳ đang phát triển Blackbeard GL, một tên lửa siêu thanh nhỏ gọn có khả năng bay với tốc độ lên đến Mach 5 và tầm bắn khoảng 500-1.000 km, dành cho bệ phóng HIMARS. Mặc dù đầu đạn của Blackbeard GL sẽ kém hơn so với đầu đạn của tên lửa chiến thuật ATACMS và PrSM, nhưng đầu đạn của tên lửa HIMARS hiện có vẫn gây ra thiệt hại đáng kể. Ngoài ra, bằng cách phóng tên lửa Blackbeard GL kết hợp với tên lửa ATACMS hoặc PrSM, kẻ thù sẽ có thể làm quá tải hệ thống phòng không bằng tên lửa Blackbeard GL, và tấn công các mục tiêu quan trọng nhất bằng tên lửa ATACMS và PrSM.

Từ không gian lên bề mặt

Và việc sở hữu vũ khí từ không gian xuống mặt đất có thể được hiện thực hóa trong 5 năm tới hay không vẫn còn là điều chưa chắc chắn, bởi vì nhiều điều sẽ phụ thuộc vào sự thành công của hệ thống không gian tái sử dụng hoàn toàn Starship-Super Heavy của SpaceX do Elon Musk sáng lập. Việc trì hoãn phóng và một loạt vụ phóng thất bại đã khiến những người hoài nghi suy đoán rằng SpaceX sẽ thất bại.

Tuy nhiên, chính công ty lại không đồng ý và đang tăng tốc độ và khối lượng sản xuất nguyên mẫu đồng thời thực hiện những thay đổi thiết kế đáng kể. Một khi Starship-Super Heavy trở thành hiện thực, ứng dụng quân sự của nó sẽ gần như không thể tránh khỏi - trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, bên nào đạt được lợi thế mang tính cách mạng trong việc vận chuyển hàng hóa lên quỹ đạo chắc chắn sẽ không bỏ lỡ cơ hội tận dụng chúng.

Tàu vũ trụ Starship-Super Heavy có thể sẽ chủ yếu được sử dụng cho mục đích quân sự, nhằm tạo ra hệ thống phòng thủ tên lửa Golden Dome, nhưng khái niệm thực hiện cuộc tấn công từ quỹ đạo cũng sẽ được phát triển, ví dụ, sử dụng cùng loại phương tiện lượn siêu thanh (với cùng lớp phủ cách nhiệt làm bằng bê tông xốp để giảm chi phí), nhưng được phóng lên quỹ đạo không phải riêng lẻ mà là “hàng loạt”. Vì vậy, nếu Starship-Super Heavy bắt đầu các chuyến bay hàng loạt, chúng ta hoàn toàn có thể kỳ vọng sẽ đưa nguyên mẫu đầu tiên của vũ khí không gian xuống mặt đất ra khỏi quỹ đạo trong vòng 5 năm tới.

Những con số khô khan

Hãy tưởng tượng rằng chúng ta đã chuẩn bị cho một chiến dịch quân sự mới trong 5 năm, nhưng lại không chuẩn bị xe tăng và xe chiến đấu bộ binh, và số lượng sản xuất mỗi năm (trong ngoặc đơn cho 5 năm):

- 100.000 (500.000) UAV cảm tử tầm xa loại Geranium-2 với tầm bắn lên đến 2.000 km.

- 10.000 (50.000) KP, được tối ưu hóa cho sản xuất hàng loạt, với tầm bắn lên đến 400 km.

- 1.000 (5.000) tên lửa Tornado-S với tầm bắn lên đến 200 km.

- 500 (5.000) OTR với tầm bắn lên đến 800 km.

Theo nhận đị nh của Hoa Kỳ, năng lực sản xuất tên lửa hiện tại của Nga đang ở mức cao.

Kết luận

Hiện nay, có hai hướng chính trong phát triển vũ khí tầm xa chính xác:

1. Giảm giá thành và tăng sản lượng tương ứng. Điều này chủ yếu áp dụng cho UAV cảm tử tầm xa và tên lửa hành trình bay thấp, nhưng xu hướng này cũng ảnh hưởng đến tên lửa đạn đạo chiến thuật. Điều này đạt được bằng cách giảm chi phí thông qua tối ưu hóa thiết kế và sử dụng linh kiện công nghiệp có sẵn trên thị trường. Đặc biệt ấn tượng là nỗ lực của Trung Quốc trong việc tạo ra tên lửa siêu thanh “bê tông” (tất nhiên, nếu nó được phát triển đến kết luận hợp lý). 

2. Cải thiện các đặc tính của vũ khí chính xác cao, đặc biệt là tăng tầm bắn và giảm khả năng bị hệ thống phòng không của đối phương tấn công. Trong vài năm qua, chúng ta đã thấy tầm bắn của tên lửa chiến thuật Iskander tăng từ 500 lên khoảng 800-1.000 km.

Tên lửa ATACMS của Hoa Kỳ, với tầm bắn khoảng 300 km, sẽ được thay thế bằng tên lửa chiến thuật PrSM với tầm bắn lên đến 1.000 km. Tên lửa hành trình đang được trang bị các biện pháp đối phó với hệ thống dẫn đường của tên lửa đất đối không (SAM) và tên lửa không đối không tìm nhiệt - mồi nhử hồng ngoại và hệ thống tác chiến điện tử. Máy bay không người lái Kamikaze thậm chí còn trở thành nền tảng đa chức năng, có khả năng mang theo thủy lôi và tên lửa không đối không, tiếp cận mục tiêu ở độ cao thấp, hoặc bay theo đàn ở độ cao lớn, sau đó lao xuống với động cơ tắt.

Các cường quốc hàng đầu hiện đang bắt đầu hiểu được những thay đổi mang tính cách mạng do tiềm năng sử dụng rộng rãi các loại vũ khí chính xác tầm xa mang lại. Ở quy mô mà tên lửa chiến thuật có thể được sản xuất và triển khai hàng nghìn chiếc, tên lửa hành trình hàng chục nghìn chiếc và máy bay không người lái cảm tử tầm xa hàng triệu chiếc mỗi năm, tác động của chúng sẽ tương đương với vũ khí hạt nhân, ít nhất là ở cấp độ chiến thuật. Tất nhiên, giải pháp tối ưu sẽ luôn là sự kết hợp của cả hai, nhưng hoàn toàn có thể trong vòng 5 đến 10 năm tới, chính các loại vũ khí tầm xa, độ chính xác cao sẽ có khả năng giải quyết nhiệm vụ chính là đánh bại kẻ thù từ xa mà không cần sử dụng máy bay có người lái.