Đầu tháng 7/2024, tại một hội chợ lớn ở Thượng Hải, ngành trí tuệ nhân tạo (AI) Trung Quốc thể hiện sự tự tin sẽ vượt qua được những hạn chế do phương Tây áp đặt, với việc một loạt công ty tung ra nhiều sản phẩm tiên tiến được phát triển bởi nhiều nhóm tài năng trẻ ngày càng đông đảo.
Ngành công nghiệp AI tạo ra của đất nước này cho thấy sự tăng trưởng bùng nổ khi Liên hợp quốc báo cáo trong những năm gần đây, Trung Quốc là quốc gia đăng ký nhiều bằng sáng chế nhất cho phần mềm AI có khả năng tạo ra mọi thứ - từ hình ảnh minh họa đến mã máy tính. Tại Hội nghị AI thế giới ở Thượng Hải, các đơn vị triển lãm rất muốn giới thiệu những sản phẩm do AI tạo ra, với một gian hàng trưng bày “tranh màu nước” chân thực và hình minh họa theo chủ đề khoa học viễn tưởng được tạo ra bằng phần mềm. Trong khi đó, một đoàn robot hình người do gần chục tổ chức Trung Quốc phát triển đã biểu diễn cho du khách, đồng loạt giơ tay và vẫy tay.
Robot hình người được trưng bày tại Hội nghị Trí tuệ nhân tạo thế giới ở Thượng Hải.
Theo Ethan Duan, nhân viên một công ty khởi nghiệp, Trung Quốc cuối cùng có thể hưởng lợi từ lực lượng nhân tài công nghệ đông đảo của mình. Duan chia sẻ: “Việc đột ngột bị cắt quyền truy cập vào API (OpenAI) chắc chắn sẽ đặt ra một số thách thức cho nhiều tập đoàn ngay lúc này, nhưng vẫn còn quá sớm để nói rằng liệu điều đó có còn là thách thức sau một hoặc hai năm nữa hay không”. Niềm hy vọng của Duan được củng cố bởi số liệu thống kê cho thấy Trung Quốc đã mở rộng nguồn nhân lực AI trong nước trong vài năm qua nhằm đáp ứng nhu cầu của ngành công nghiệp đang phát triển của nước này.
Công cụ theo dõi AI toàn cầu của MacroPolo, tổ chức nghiên cứu của Viện Paulson có trụ sở tại Chicago (Mỹ), báo cáo Trung Quốc sở hữu gần một nửa (47%) đội ngũ nhà nghiên cứu AI hàng đầu thế giới vào năm 2022 - tăng từ 29% năm 2019. Tình hình ở Thượng Hải rất tươi sáng, ngay cả trong bối cảnh nghi ngờ gia tăng và nhiều biện pháp hạn chế từ Mỹ cũng như nhiều quốc gia phương Tây khác nhắm vào ngành công nghiệp AI của Trung Quốc.
OpenAI, công ty Mỹ đứng sau ChatGPT, đã cáo buộc Trung Quốc sử dụng mô hình ngôn ngữ của mình để tạo ra nội dung nhằm tác động đến cảm xúc trên mạng xã hội. Trong thời gian sắp tới, công ty này sẽ ngừng cung cấp dịch vụ lập trình ứng dụng cho các nhà phát triển Trung Quốc. Trong khi đó, chính phủ Mỹ đã thu hồi giấy phép xuất khẩu một số loại chip Mỹ được hãng điện thoại thông minh khổng lồ của Trung Quốc là Huawei sử dụng, sau khi công ty này công bố một loại máy tính mới sử dụng chip AI của Intel. Sự quan tâm đến các sản phẩm AI dường như đang gia tăng tại hội chợ Thượng Hải, với đám đông du khách háo hức xếp hàng để vào hội trường triển lãm và trải nghiệm nhiều trò chơi và triển lãm tương tác.
Shi Yunlei, người sáng lập kiêm giám đốc điều hành một công ty thiết bị y tế ứng dụng AI, cho biết khách tham quan tại các hội chợ công nghiệp trước đây đã bắt đầu hỏi mua máy tập của công ty mặc dù những sản phẩm này vẫn chưa ở giai đoạn sản xuất hàng loạt. Shi phát biểu: “Ngành công nghiệp robot của Trung Quốc vẫn còn khá phát triển... mọi người đều đang nỗ lực tìm kiếm một hướng đi ổn định”. Lyu Meixiu, đại diện công ty phần mềm OpenCSG, tuyên bố công ty của bà “không bị ảnh hưởng quá nhiều” bởi loạt hạn chế của Mỹ và đang mở rộng hoạt động ra nước ngoài. Lyu khẳng định: “Công nghệ của Mỹ hiện có thể vượt trội hơn chúng tôi, nhưng chúng tôi ở Trung Quốc cũng cực kỳ mạnh mẽ. Tôi nghĩ trong tương lai, khoảng cách sẽ tiếp tục thu hẹp, hoặc thậm chí chúng ta có thể liên tục vượt qua họ”.
Một máy bay không người lái chở khách chạy bằng điện được trưng bày ở Thượng Hải.
Robot Trung Quốc muốn tìm thấy con đường mới
Đầu của một người phụ nữ không có thân thể nhăn nhó, bắt chước biểu cảm khuôn mặt của một người dùng đang sử dụng máy tính xách tay gần đó trong khi những du khách tham dự hội chợ các nhà phát triển robot hình người Trung Quốc theo dõi với vẻ thích thú và lo lắng. Khoảng 30 công ty đã trưng bày bàn tay giả, khuôn mặt nhấp nháy và những chú robot hai chân có thể dậm chân khắp phòng, tự giữ thăng bằng khi bị người biểu tình đánh ngã. Du khách Jiang Yunfei phát biểu: “Tôi cảm thấy ngành công nghiệp robot hình người đang bùng nổ...
Những màn trình diễn này không còn chỉ là khái niệm nữa. Nhiều màn trình diễn trong số đó đã mang tính vật lý và tương tác”. Một đám đông tụ tập tại buổi trình diễn của Fourier Intelligence, công ty vừa bắt đầu sản xuất hàng loạt robot hai chân GR-1, được cho là lần đầu tiên trên thế giới - một dấu hiệu cho thấy tầm quan trọng ngày càng tăng mà chính quyềnTrung Quốc dành cho các công nghệ mới nổi như robot. Một nhà đầu tư lạc quan nói và chỉ tay vào một con robot tương tự do một công ty khác sản xuất: “Những con robot này sẽ được sử dụng rộng rãi trong hai hoặc ba năm nữa”. Ông cho biết ông mong đợi chúng chủ yếu được sử dụng để chăm sóc người già, một chức năng mà một số người cho là quan trọng khi dân số Trung Quốc già hóa và các lựa chọn chăm sóc ngày càng giảm sút.
Tại gian hàng robot không có thân thể, nhóm nghiên cứu cho biết mục tiêu cuối cùng của họ là làm cho những con robot vô hồn như GR-1 có vẻ ngoài giống con người hơn. Zhu Yongtong, một thành viên của nhóm ROBOT DROID Thượng Hải tuyên bố: “Chúng tôi hy vọng rằng robot có thể tham gia vào ngành dịch vụ gia đình”. Một nỗ lực khác nhằm nhân bản hóa con người là trang bị cho robot những tấm che có thể chiếu hình ảnh mắt được tạo ra từ video. Ennio Zhang, giám đốc tiếp thị và bán hàng của GravityXR, chia sẻ: “Là cha mẹ, bạn có thể cấy ghép hình ảnh bản sao kỹ thuật số của mình vào robot này để thuyết trình, cho phép robot này có cuộc đối thoại thân thiện hơn giữa người và robot với con bạn”.
5 công ty AI lớn nhất Trung Quốc
Hai phần ba khoản đầu tư toàn cầu vào AI đang đổ vào Trung Quốc, nơi đã giúp ngành công nghiệp này ở đây tăng trưởng 67% chỉ riêng trong năm 2023. China Money Network, một nguồn thông tin hàng đầu về lĩnh vực công nghệ của Trung Quốc, gần đây đã công bố 50 công ty AI hàng đầu đáng chú ý. Trong đó có 14 “kỳ lân” - các công ty khởi nghiệp có định giá từ 1 tỷ USD trở lên - có tổng giá trị là 40,5 tỷ USD.
Chính phủ Trung Quốc hậu thuẫn mạnh mẽ cho nhiều công ty này, hy vọng AI sẽ mang lại giá trị 1 nghìn tỷ nhân dân tệ (146 tỷ USD) cho đất nước vào năm 2030.
Dưới đây là 5 công ty AI hàng đầu của Trung Quốc, theo thứ tự định giá được nêu chi tiết trong báo cáo.
1. DJI
Sự thống trị hoàn toàn của công ty này trên thị trường máy bay không người lái toàn cầu - chiếm hơn 70% thị phần - ngày càng có nghĩa là phải chuyển sang AI. Nghiên cứu cho các mẫu máy bay mới nhất của công ty - như máy bay không người lái Phantom 4 - sử dụng nhận dạng hình ảnh để tránh các vật thể, thường kết hợp các nguyên tắc thiết kế AI.
DJI gần đây đã hợp tác với Microsoft để cho phép máy bay không người lái của mình truyền dữ liệu thời gian thực vào máy tính phân tích dữ liệu để từ đó tìm ra lỗi trong đường dây điện. Có thông tin rằng DJI sử dụng chuyên môn tích lũy của mình trong phân tích hình ảnh và thuật toán AI, có thể chuyển sang xe tự hành và robot.
2. Công ty Robot Ubtech
Công ty có trụ sở tại Thâm Quyến đã đi một chặng đường dài kể từ khi người sáng lập James Zhou vay tiền từ gia đình và bạn bè để chế tạo robot hình người đầu tiên - Alpha 1S. Mở rộng từ trọng tâm ban đầu là robot hướng đến người tiêu dùng, giờ đây công ty cũng phục vụ cho doanh nghiệp, chẳng hạn như với robot dịch vụ khách hàng Cruzr dành cho các văn phòng chính quyền địa phương và trường học.
Động thái tiếp theo là chuyển sang robot hình người quy mô lớn, có nghĩa là mài giũa chuyên môn của Ubtech về thuật toán điều khiển chuyển động và thị giác máy tính. Một bộ dụng cụ robot mới ra mắt gần đây cũng đang cố gắng đưa Ubtech vào lĩnh vực giáo dục.
3. SenseTime
Có nguồn gốc từ một nhóm nghiên cứu điều tra về học sâu tại Đại học Trung Quốc tại Hong Kong, SenseTime đã sớm nổi tiếng khi thỉnh thoảng đánh bại Google và Facebook trong những cuộc thi nhận dạng hình ảnh. Mở rộng nhanh chóng sau nhiều vòng gọi vốn đầu tư mạo hiểm lớn, hiện tại công ty cung cấp công nghệ nhận dạng khuôn mặt mà chính phủ Trung Quốc có kế hoạch triển khai thông qua mạng lưới 170 triệu camera an ninh và công ty viễn thông khổng lồ do nhà nước sở hữu là China Mobile.
Các ngân hàng, nhà tù, sân bay, cảnh sát và nhà bán lẻ đã có trong danh sách khách hàng của SenseTime; công ty có thể sớm bổ sung thêm dịch vụ lái xe tự động và thực tế tăng cường vào danh sách đó.
4. Cambricon
Chỉ mới hai năm tuổi, chuyên gia về chip bán dẫn và AI được nhà nước hậu thuẫn này có tham vọng lớn. Chen Tianshi, một trong những người sáng lập, cho biết: “Chúng tôi hy vọng sẽ chiếm 30% thị phần chip thông minh hiệu suất cao của Trung Quốc và có 1 tỷ thiết bị thông minh trên toàn thế giới tích hợp bộ xử lý của chúng tôi trong ba năm”.
Được tối ưu hóa cho khả năng học sâu, chip Cambricon hiện đang được lắp vào sản phẩm điện thoại thông minh của Huawei. Nếu công ty hiện thực hóa tham vọng của mình, nó sẽ giúp Trung Quốc đạt được khả năng tự cung tự cấp về linh kiện kỹ thuật số và giảm sự phụ thuộc vào hàng nhập khẩu.
5. Cloudwalk
Một gã khổng lồ khác về nhận dạng khuôn mặt - Cloudwalk, có trụ sở tại Quảng Châu bắt đầu kinh doanh bằng cách cung cấp công nghệ cho nhân viên kiểm soát biên giới. Hiện tại, 24 tỉnh của Trung Quốc sử dụng các giải pháp an ninh công cộng của công ty này - thiết bị đầu cuối nhận dạng khuôn mặt, quét khi vào cửa - và công ty này đã có thành công đặc biệt trong việc cung cấp phần mềm cho ngành ngân hàng.
Gần đây, công ty đã ký một thỏa thuận để xuất khẩu năng lực của mình sang Zimbabwe nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu nhận dạng khuôn mặt quốc gia - sáng kiến AI đầu tiên của Trung Quốc tại Châu Phi. Việc tiến vào những lĩnh vực mới, như quét khuôn mặt 3D, sẽ đảm bảo công ty này tiếp tục giành được vị thế của mình trên sân chơi AI.